Skip to main content

Full text of "Phaedri Augusti liberti Fabulae Aesopiae"

See other formats 


Google 



This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scanncd by Googlc as part of a projcct 

to make the world's books discoverablc onlinc. 

It has survived long enough for the copyright to cxpirc and thc book to cntcr thc public domain. A public domain book is one that was never subjcct 

to copyright or whose legal copyright term has expircd. Whcthcr a book is in thc public domain may vary country to country. Public domain books 

are our gateways to the past, representing a wealth of history, cultuie and knowledge that's often difficult to discovcr. 

Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this flle - a reminder of this book's long journcy from thc 

publishcr to a library and fmally to you. 

Usage guidelines 

Googlc is proud to partncr with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to thc 
public and wc arc mcrcly thcir custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing tliis resource, we liave taken stcps to 
prcvcnt abusc by commcrcial partics, including placing lcchnical rcstrictions on automatcd qucrying. 
Wc also ask that you: 

+ Make non-commercial use ofthefiles Wc dcsigncd Googlc Book Scarch for usc by individuals, and wc rcqucst that you usc thcsc filcs for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfivm automated querying Do nol send aulomatcd qucrics of any sort to Googlc's systcm: If you arc conducting rcscarch on machinc 
translation, optical character recognition or other areas where access to a laige amount of tcxt is hclpful, plcasc contact us. Wc cncouragc thc 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each flle is essential for informingpcoplcabout thisprojcct and hclping thcm lind 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatcvcr your usc, rcmember that you are lesponsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
bccausc wc bclicvc a book is in thc public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countrics. Whcthcr a book is still in copyright varies from country to country, and wc can'l offer guidance on whether any speciflc usc of 
any speciflc book is allowed. Please do not assume that a book's appearancc in Googlc Book Scarch mcans it can bc uscd in any manncr 
anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe. 

About Google Book Search 

Googlc's mission is to organizc thc world's information and to makc it univcrsally acccssiblc and uscful. Googlc Book Scarch hclps rcadcrs 
discovcr thc world's books whilc hclping authors and publishcrs rcach ncw audicnccs. You can scarch through thc full icxi of ihis book on thc wcb 

at |http://books.qooqle.com/| 









« iORRKine»! 


% 


^M^^^ 


% 




g 
^ 


^3 


e 






^ 


^^^^^^s 


(^ 






P 


^^^1^^^ 


ffi 






ttj 


^^R 


?5 






1? 


^ 




*. 


.-nSiVTa.-^ptf 


® 







^^ 










8 


jORRHine.-i 






g 


1 




e 






^ 




(n 






P 


^^vm'^^^ 


ffl 






W 


■fflPts^Pw^^ 


?3 






^ 


^^g^ll^ 


fe 






*_ 


•ir&vrot-fiEt» 


^ 



I 

' t 



' •• i 1 V 



i>li 



r * 

f 



PHAEDRI 



AV6VSTI LIBERTI 



FABYLAE AESOPIAE 



RECOGNOVIT ET PRAEFATVS EST 



LVCIANVS MVELLEB. 




LIPSIAE 

IN AEDIBVS B. G. TEVBNERI. 
MDCCCLXXVL 



%1? 



upsiak: ttpis b. g. tkitbmjsiu» 



KLETTIOSVO 



D • D • D 



ZiVGIAiryS • KVELLBR 



N 



Mart. Epigr. m, 20, 5: 

An aemulatar inprobi iocos Phaedri? 

Avianas epistnla ad Theodosium: 

Yerum has pro ezemplo fabolas et Socrates diyinis ope- 
ribus indidit et poematis suis Flaccns aptavit, quod 
in se sub iocorom commaniom specie yitae argnmenta 
contineant. qnas Graecis iambis Babrius repetens in duo 
Yolamina coartavit. Phaedras etiam partem aliquam 
qainqne in libellos resolyit. 

Idem infra: 

Loqoi yero a^bores, feras com hominibiu gemere ete. 
Bespexit ad I prol. 6. 

Pradentius Cath. VII, 115: 

Alvi capacis yiyas haaritar speca, 
Bespezit ad IV, 6, 10. 

Titalas qai legitar apnd Grateram pg. 898, 16, yersn qaodam 
Phaedri [III, 17, 12] celeber ille, yalde saspectas [conf* 
Ritschel. Anthol. Lat. Coroll. pg. 13], 



DE PHAEDEI VITA ET SCRIPTIS. 

I. Phaedrus Augusti libertus — non satis constat, 
eius qui primus h6c nomen accepit an successoris Ti- 
berii — natus est, incertum quo anno, in monte Pierio 
apud Macedonas. Idem tenera adhuc aetate in occi* 
dentem videtur esse delatus, ut qui ipse asser9i,puerum 
se legisse in schola Enni quendam versum, sive Ro- 
mae id fuit sive potius alibi. Romae enim haud ita 
multum post Vergitii et Horatii obitus sublatam omnino 
e ludis antiquorum memoriam docemur eis quae de Vale* 
rio Probo, Phaedri aequali, tradit Suetonius [de ill. 
gramm. 24]. Ceterum ubi in familiam Caesarum trans- 
iit, et liberalium artium studio et dexteritate morum 
efTecit ut libertate donaretur. 

lam regnante Tiberio cum bina fabularum volumina 
emisisset, Seiani fraude est circumventus. Erant enim 
in eis quae a civitate serviente et cuncta malignius in- 
terpretante haud incommode possent flecti in hos ipsos, 
ut puta quae de ranis regem petentibus vel de graculo 
superbiente prompserat scriptor, ne alia pleraque, quae 
pravitate consclentiae aut suspicandi temeritate trahi 
potuere in crimen, nunc tangamus. Quod cum ita esset, 
a Seiano vel clientibus ipsius maiestatis est accusatus 
damnatusque haud dubie, etsi de poena eius non satis 
constet. Neque vero interfeoto Seiano inimicorum odio 
et insectatione caruit idem, quibus obnoxium se identi- 
dem fatetur libro tertio. Hunc cum leniendo dolori con- 
posuisset, Eutycho cuidam inscripsit liberto C. CaesaruL 
vel Claudii quem simul ut se NvadSR.-ss^V «^^«ev^a^sss^Nss- 



VI DE PHAEDRI VITA ET SCRIPTIS. 

stantibus rogavit. Idem tamen insecuto tempore a no- 
xiorum iniuriis tutus et cum nullius praeter famam rei 
esset cupidus satis beatus videtur vixisse nec nisi pro- 
vecta aetate obisse. Nomen in antiquitate ac per pro- 
xima saeeula haud ita magnum, auctius longe recenti 
tempore optinuit. Aequalium eius ut libertini ingenioj 
obtrectantium invidiam plurimum carpi constat ab ipso.) 
Ceterum de vita et casibus eius cum alibi nihil sit tra- 
ditum antiquitus, quicquid innotuit ipsius docemur car- 
minibus. 

Scripsit autem Aesopum secutus fabularum libros 
quinque, e quibus tamen sat multas intercidisse appa- 
ret non modo Perotti copiis qui medio saeculo quinto 
decimo usus membrana locupletiore XXXI poemata ser- 
vavit quae non reperiuntur in codicibus Pithoeano et 
Remensi sed et Romuli et anonymi cuiusdam (Nilantia- 
num vulgo nuncupant) exemplis qui apologos Phaedri 
plerosque in pedestrem resolvere sermonem. Et e primo 
libello quaedam perisse ipsius poetae testimonio ad- 
struitur, quippe qui narret in eo etiam arbores esse col- 
locutas, cuius nunc quidem rei nec vola nec vestigium 
extat. Praeterea secundum volumen et quintum pluri- 
mum labis traxisse ipsa paucitate fabellarum indicatur. 
Opuscula Perotti curis servata quod quidam negaverunt 
esse Phaedri, mihi quidem non ovum ovo similius vide- 
tur quam illa reliquis de quibus non dubitatur, sive ra- 
tiones carminum spectaris, sive dictionum metrorumque 
proprietates. Puto autem Perottum usum apographo 
mutilato codicis archetypi librorum Remensis ac Pi- 
thoeani, tum confecto cum esset integer ille. Vnde 
facile explicatur quod traiectis temere verbis, vitio satis 
singulari , saepe et in Italico et in Gallicis libris turba- 
tum. Sed de hac re dicam alibi. Ceterum eorum quac 
aetatem tulere exemplarium fata qui pluribus volet co- 
gnoscere, inveniet apud Orellium in editione Phaedri 
Turici vulgata a. 1831 et repetita proximo anno cum 
appendice. 

Jn deli^endis adomandisque fabulis, quas partim ex 



DE PHAEDBI VITA ET SCBIPTIS. VIX 

Aesopo vel aliunde transtulit auctor partim novavit ipse, 
aliquando iudicium desideres, nec vero proprietatem logi^ 
Aesopii satis recte aut perspexisse aut perspectam opti-' 
nuisse videtur idem. Est tamen ubi carmina eius omni 
«legantia iloreant. Genere dicendi utitur ut plurimum 
facUi et urbano, aliquando sane parum subacto nec 
satis laeto aut vivido. Id vitium maxime declarant abs- 
tracta posita pro concretis qualia habes versibus his 
^tum demum ingemuit corvi deceptus stupor' *sic totam 
praedam sola inprobitas abstulit' aliis. Idem quod haud ^ 
ita raro graeca vocabula adhibuit, fabularum per humum | 
repentium (ut Horatii verbis utar) proprietate et commu- K 
nis vitae usu satis excusatur. Valde excellit metri pe- 
ritia, ut tamen versus eius cura potissimum et labore, 
non perinde nativo quodem lepore (quem sentias magis 
quam describas) praestare exLstimem. Sed de his pro- 
ximo capite disseremus. X 

II. Nam cum Teubnerus, bibliopola honestissimus» 
me rogasset ut Phaedri Fabulas a Dresslero editas denuo 
i-ecognoscerem, equidem maxime in eo dUigentiam posi- 
tam volui ut metrica ars poetae qualis esset tandem ali- 
quando plene appareret. Itaque primum omnium pro- 
mythia carminum a Perotto servatorum in metrum con- 
torta a nonnullis pedestri orationi restitui, nec non 
fabulas de Romulo vel aliunde adscitas et Gudii Bur- 
manni Dressleri opera versibus exaratas foedissimis et 
ab arte Phaedri alienissimis eieci omnes, cum prae- 
sertim ne hoc quidem esset apertum^ ex huius libris 
integris an aliunde ductae essent pleraeque. Ipse enim 
ne temptarem in melius illas refingere prohibitus sum 
primum eo quod vel sine illis satis superque poema- 
tum suppetere constabat usui scholarum, deinde quod in 
tanta Romuli et anonymi Nilantiani barbarie aut nova 
meo periculo conponenda esse videbam carniina aut il- 
lam metrorum dictionumque vitiositatem retinendam cui 
priores indulserant. Itaque operam vanam nec aut Phae- 
dro aut ipsius studiosis profuturam cito damnavit animus. 
Ceterum eo maiore cura cavi, ut vn ^vti^^^^Sa» V^xS^V^^^^jsiSs. 



vm DE PHAEDRI VITA ET SCKJPTIS. 

in eis quae codicibii3 Pithoeano Remensique et Perottino 
servantur leges metricae ab auctore summa cum soUertia 
observatae plene optinerent, quas ilico iam proponemus. 

Breviarium 

• metricae artis Phaedri 

[ex libri de re metrica opusculo primo]. 

Phaedrus ut inpuros trimetros, non eos qui tragico- 
rum Augusto aequalium GatuIIique ac Bibaculi et Horatii 
usu increbuerant, operi adhiberet, comicorum veterum 
adductus esse potest videri exemplo. Hi enim • — gram- 
maticorum Latinorum placitis si credis — ut quae lo- 
quuntur sumpta de vita putes vitiant iambum tractibus 
spondiacis. Plerumque tamen dubito an Syri potius sen- 
tentiarum quae tum maxime in ore erant hominum, au- 
ctoritate inpulsum eundem putem , ut simile genus metri 
in materia haud ita diversa adhiberet. Sed ut<iumque 
res habet, magna certe cum cura expolitis utitur iambis 
idem et qui a Plauti et Terentii placitis plurimum dif- 
ferant. Nam et hoc acriter vitavit, ne versus nimium 
gravarentur onere spondeorum, quos iambis aliisque pe- 
dibus frequentatis prudenter temperavit , et insignem 
circa solvendas arsis vel thesis nec minus circa elisiones 
et synizeses adhibuit diligentiam. 

Itaque per omnes partes metri excepta ultima spon- 
deis et iambis promiscuus usus adest, ea tamen lege ut 
quinto pede potior sit spondeus. Tamen et ibi admitti- 
tur iambus si terminetur versus vocabulo plus quam tri- 
syliabo velut ita 

ranae vagantes liberis paludibus. 

In hanc etiam licentiam concessere versus, in quibus am- 
phibrachus vel creticus cum monosyllabo insequente vel 
praecedente coalescunt in unum: 

odi, inquit, illum quia malis amicus est. 

trepide concursans occupata in otio. 

Recte etiam in fine copulatur trochaeus cum cretico: 
canis parturiens cum rogasset alteram. 

Sed jnimme Jicet guintum pedem contineri verbo in iam- 



DE PHAEDKI VITA ET SCRIPTIS. IX 

bum exeunte, cuius vitii plurima exempla Phaedro ia. 
tulere docti. 

Anapaestum ubique pro spondeo poni fas est, qua 
tamen praeter primum et quintum locum non ita saepe 
utitur scriptor venia, nec vero umquam ab eodem bini 
continuantur pedes eiusmodi. Dactyio in prima potissi^ 
mum tertiaque et quarta sede locus est. Proceleusmati- 
cus tantum initio senarii adhibetur. Praeterea notandum 
arsis solvendae morem etsi satis frequent^m, tamen plu- 
rimum in vocabulis plus quam disyllabis inveniri. Ex eis 
excipiuntur irihrachorum vel in tribrachum exeuntium 
partes paenultima et ultima, in quam solutam arsin ca- 
dere nefas. Est ubi in disyllabis admittatur eadem ; rarius 
multo evenit ut monosyllabo sequente plus quam mono- 
syllabo contineatur arsis, ut puta sic 

calumniator ab ove cum peteret canis. 

et rapiet ad se quod erit commune omnium. 
Praeterea notabilis sed legitima venia tutus appendicis 
versus [10, 10] hic : 

non ut labores facio, sed ut istum domes; ' 

nisi potius scribemus 'sed uti stum'. 
Quinti pedis arsin non licet solvi nisi vocabulo plus quam 
trisyllabo claudente metrum, a qua norma vix sunt di- 
versa haec [V, 7, 22. app. 9, 6] 

quidam in conspectum proditurum sine mora. 

respondit illa: quicqqid dederis satis erit. 
Arsin diduci sequente anapaesto vel iribracho non per- 
mittitur. Anapaesti thesin vocabulo minus quam tri- 
syllabo contineri non licet praeter primum pedem et 
aliquando quintum [III, 10, 4. 14, 11. app. 19, 3. 
30, 10]. 

Praeterea observatur ne umquam pes secundus vel 
tertius sive quartus contineatur vocabulo in spondeum, 
anapaestum, dactylum exeunte. Nulli igitur versus sunt 
ut puta tales: 

Tecusavit, quod clausae erant stomachi viae. 

et protinus mxilium petens anser simul. 

cibo impleretur servftium ue^aN^t^V* 



X DE PHAEDRI VITA ET SCRIPTIS. 

Exemptus est huic legi versus antiquissimi poetae Enni 
qui legitur in epilogo 1. III [34]. 

Gaesura longe frequentissima est penthemimeres ve- 
lut ita: 

Aesopus auctor | quam materiam reperit. 

Quae si non adest, hephthemimeres adhibetur cum in- 
cisione post secundum pedem: 

quod arbores [ loquantur | non tantum ferae. 

Haec potest neglegi si bini post secundam thesin trochaei 
uuo contineantur Vocabulo: 

cum tristem servitutem flerent Attici. 

Restant duo versus qui caesuram habent post praeposi- 
tionem verbi compositi [III, 15, 6. V, 7, 19] 

novissime | prolapsam ef|fundit sarcinam. 

ipso i^idorum os|tenderet sese die. 

Synizesis Ucentia permodica apud Phaedrum nec alia 
quam optimorum ex aequalibus. Ad elisionis, quam 
magna cum cura adhibuit idem, exempla minuenda pri- 
mum diligenter est observandum ttbique apud eum sicut 
apud reliquos poetas Latinos verbi auxiliaris ^est' trun- 
cari vocali vel m consona praecedente primam litteram: 

haec propter ilios scriptast homines fabula. 

a corcodilis ne rapiantur traditumst. 

Exceptus est appendicis c. XV v. 12, in quo propter cae- 
suram copula non mutilatur. Praeterea non licei elidi 
iambica sequente brevi nec magis coptdari eadem cum 
actda praeter inperativos quosdam ut puta hos [III, 7, 15. 
V, 9, 4. app. 21, 10] veni ergo, tace inquit, ave usque. 
Denique in prima thesi aliquando elisiones inveniri sat 
constat, at easdem in ultima arsi numquam. Geterum 
plura de iungendis vocalibus Phaedri placita qui volet 
cognoscere, legat quae in libro nostro pg. 427 reperiuntur. 
Hiatus aut productiones brevium a Phaedro esse 
aliena sat constat, excepto quod ille dactylicos secutus 
saepe porrexit in mediis verbis correptas ante mutam 
cum liquida. Gontra notanda Mbi stans' ^egoscalpam' 
/77/, 5, J4. app. 9, 12] breviata secunda. 



DE PHAEDBI VITA ET SCRIPTIS. XI 

Restat ut quaedam mem(H*ia non indigna hoc loco in 
conspectum adducamus. Fuere autem haec potissimum : 

antehac III, 1, 6 pronuntiandum ^anthac'. 

benficium pro beneficio I, 22, 8. UI epil. 18. 

corcodilus pro crocodilo I, 25, 4. 6. 

dein semper monosyllabum. 

deinde semper disyllabum. 

ditis pro divitis app. 14, 6. 

diiitius I, 2, 16. ita semper omnes poetae. 

-^runt perfecti saepe corripit Phaedrus. 

famS semper, non fame. 

fortuTtus n, 4, 4, cf. d. r. m. 258. 

hercle non hercule I, 1, 12. 

iacio in compositis sequente i amittit pnmam litteram, 

ita tamen ut non corripiatur apud Phaedrum syilaba 

praecedens. 
-ius genetivus. 
iliius III prol. 38. ilUus I, 14, 8; eadem passim in simi- 

libus deprehenditur differentia. 
-ius vel ium substantivorum modo abicit alteram i in ge- 

netivo modo retiuet. 
latrare cf. not. Bentl. ad V, 10, 7 et d. r. m. 315. 
Iiquidus I, 26, 4 cf. d. r. m. 314. 
liquor I, 1, 8. 

locusta app. 30, 7, cf. d. r. m. 353. 
mehercule sive mehercules semper trisyllabum, pronun- 

tiandum m^reule et m^rcules. 
mi pro mihi m, 18, 9 al. 
mihi, tibi, sibi, ibi, ubi modo producunt finalem modo 

corripiunt. 
miluus semper trisyllabum. 
nescio quis III, 9, 5 al. uno vocabulo efferendum; explet 

autem paeonem primum. 
nil pro nihil HI, 10, 51 al. 
notal, 3, 11 al. 
ndto m prol. 49. 
ndtesco V, 7, 35. 



XII DE PHAEDBJ VITA ET SCRIPTIS. 

quoBiam semper trisyllabum. 

recidoffl, 18, 15. 

relicuus, reiiquiae, religio semper corripiunt primam. 

reperi, repuli, retudi, retuli semper producunt geminata 

plerumque consona insequente. 
semanimus pro semianimo 1,9,8. 
suesco. ab hoc verbo quae descendunt, apud Phaedrum 

modo vocali utuntur li modo consona. 
suspXtio ffl prol. 45; ib. 10, 36. 
vidg ffl, 6, 3 app. 10, 14. 

ffl. Superest ut conspectum diversarum a Dressleri 
editione lectionum addamus. E quibus quae nostriscu- 
ris traxere originem addita nominis nota significantur. 
Ceterum propediem pleraque eorum, quae novavimus 
ipsi , in Museo Rhenano tractabimus. 

I. prol. 4 prudenti — prudentis. 2, 12 hercle tuus ibi 
(hoc est *tum*) — hercule tuus. 3, 7 se inmiscuit — im- 
miscuit se. 4, 4 ab alterp ferri — ab alio ferrier. ib. 7 
potuit adeo — potuit dente. 5 inscr. om. prius et. 8, 11 
quae e • — quae. 12, 4 asserit L. M., Siebelis — : testis erit. 
13, 2 sera dat poenas turpes — sero d. p. turpi. ib. 13, 14 
cf . Orell. ed. 14, 8 antidoto miscere illius — illius miscere 
antidoto. 16, 2 malum augere L.M. — mala vitare. ib. ex- 
petit — expedit. 19, 5 dein — deinde. 21, 14 cogor, certe 
— mortecogor. 22,8benficiumL.M. — beneficium. ib. 12 
inprudentius L. M. — imprudentibus. 25, 7 omisi. ib. 8 
noii vereri- — ait v. 27 1.^ seclusi. ib. 11 trivio concepte 
et educate stercore L. M. — tr. conceptus et educatus 
st. 28, 10 hostis — hosti. 

II. 5, 16 come officium iactitans — iactans officio 
comam. ib. 20 is — id. 7 inscr. raptores — vectores. 8,11 
nil ideo — nec i. epii. 12 ad aures cultas pervenit L. M. 
— pervenit ad aures tuas. ib. 17 seclusi. ib. 18 vitium — 
exitium. nempe vitium fato inditum eis ^quos sinistra 
natura in lucem extulit'. 

ffl. prooem. 5 officiis meis — officii mei. 38 ego 
porro illius — illius porro ego. 1 , 2 e testa — et t. 



DE PHAEDRI VITA ET SCRIPTIS. Xili 

6, 9 nam et ubi tricandum et ubi currendum sit scio — 
ubi sit tardandum et ultro currendum scio. 7 , 25 age, 
abire siquo est animus L. M. — age si quo abire e. a. 
10, 49 rimasset — limasset. ib. 51 animus L. M. — 
auris. 11, 3 roboris — corporis. 13, 1 fecerant quercu 

— quercu fecerant. ib. 13 tali ius tulit sententia L. M. 

— talem protulit sententiam. 15, 1 palanti — balanti. 
18, 3 avibus — auribus. 19, 5 circum eunti — cir- 
cueunti. epU. 2 esse videar ne tibi — pr. e. n. t. v. 
ib. 18 benficio L. M. — beneflcio. 

IV. prol. 4 talis etiam tituli est appetens — t. est e. 
t. a. ib. 5 quo non pacto indagabit L. M. — quo pacto 
demonstrabit. ib. 12 quia paucas ille ostendit, ego plures 
fero — p. 0. i., e. plures dissero. 2, 1 ioculare tibi vide- 
tur — ioculari tibi videmur. ib. 15 alter similiter, 
deinde perit et tertius — a. s. periit, deinde et tertius. 
4, 5 redit — rediit. 5, 38 villamque — vites. 6, 2 quo- 
rum et — cuius. 7, 10 ponti cf. d. r. m. 378 — Ponti. 
8, 4 cibo — cibi. 11, 3 qui sacrilegio onustus — onustus 
qui sacrilegio. 17 totam aeqife — totam quia. 18, 5 ma- 
xime L. M. — maximam. ib. 19 a., sed multo, replent — 
a. sedulo r. ib. v. 35. 36 seclusi antiqua lectione reducta. 
20, 3 intimam — ult. 22, 4 circum ire — circuire. 
ib. 8 ut aiunt natus — natus ut aiunt. ib. Cia — Cea 
24 init. cf. ed. Or. ib. 11 — 17 ita ordinavi 11. 15. 12. 
17. 16. 13. 14. et V. 17 iam a Bentleio quo oportebat 
loco constitutus. ib. 12 quom L. M. — quo. 25, 9 pi- 
gnera L. M. — sidera. ib. 14 censeas — sentiant. ib. 18 
dissimulans L. M. — dimissam. 

V, 1 , 15 in conspectum meum — in conspectu meo. 
3, 11 venia donari — veniam ei dari. ib. 13 quavis — 
quamvis. 4 inscr. asinus et porcellus — asini et por- 
celli. 5 inscr. scurra et rusticus — scurra rusticus. ib. 26 
et derisuri non spectaturi sedent — et derisurus non 
spectaturus silet. 6 inscr. add. aeque. 7 , 13. 14 id I. g. 
desiderare L. M. — et I. g., desiderari. 17. 18 ut incipiebat 
ingredi Princeps, eum adducit pretio — et i. P. a duce 
ingredi. Reductum pressit. 8, 2 nudo occipitio L« M. — 



XIV DE PHAEDRI VITA ET SCRIPTIS. 

nudo corpore. 9, 3 flecteret — plecteret. 10, 7 senex 
contra Lacon — latrans contra senex. ib. 9 lauda, si 

— laudasti. 

App. 1, 5 tibi quam partem quamvis parvam in- 
pertiar L. M. — q. p. q. p. i. t. 2, 10 magno haec con- 
silio qui negavit hominibus L. M. — h. q. n. m. c. 
homini. 3, 17 aliam — alium. 6, 6 Pytho L. M. — 
Pythia. 7 , 4 visus sum L. M. — sum visus. ib. 5 in- 
geni L. M. — ingenii. 8, 17 primi quin mussant L. M. 

— pr. mussitant. 9, 2 causam non sprevit L. M. — 
causa banc reppulit. ib. 12 mi L. M. — mihi. 10, 12 
detines L. M. — retines. 11, 2 yidisset Phryx sophus — 
esse yidisset sophus. ib. 9 superasse melior qui fuis- 
set viribus — s. taiem m. q. esset y. 12 , 13 sed addr 
L. M. 13, 1 post? — per. ib. 5 mulieris L. M. — vir- 
ginis. ib. 17 et aegram et L. M. — aegram sed. ib. 18. 
19 correptus L. M. inpotentis L. M. — corruptus. im- 
pudentis. 14, 6 ditis splendida L. M. — splendida divi- 
tis. 15, 7 videor tibi per me L. M. — p. m. v. t. ib. 8 
ni L. M. — nisi. ib. 12 quam non apparere est ut 
dictum mulieri L. M. — eam n. a. u. d. e. m. ib. 13 
omnes furore plena vocat L. M. — f. p. v. o. ib. 15 aliis 
minare, me certe haud falles, ait L. M. — aliis mi- 
nare, inquit, me non falles hera. 16, 2 gloriosum L. M. 

— gloriose. post v. 5 lacunam indicavi. ib. 6 saeva so- 
cietas — societas fera. 17, 8 partus dolore fata con- 
plesset sua L. M. — pari d. f. deflesset s. 20, 4 cancri 
simul ut haeserunt L. M. — s. h. canceres. 21, 12 sic 
• — male. 26 inscr. 1. 7. lepus — lupus. ib. 1 celeripes — 
celeri pede. ib. 5 at ■ — et. 28, 9 reovcat L. M. — vocat. 
29, 6 en cuncta! L.M. — om. interp. ib. 9 at — et. 30, 11 
in c. n. s., sed sub dio, par tibi L. M. — i. c. n. s. p. t. 
sed sum s. d. 

Scr. Bonna.e 
Cal. lun. A. MDCCOLXyn. L. M. 



PHAEDRT AVGVSTI LIBERTI 
FABVLARVM AESOPIARVM 

LIBER PRIMVS. 



PROiiOavs. 

Aesopus auctor quam materiam repperit» 
Hanc ego polivi versibus senariis. 
Duplex libelli dos est: quod risum movet 
Et quod prudenti vitam consilio monet. 
Calumniari siquis autem voluerit, 5 

Quod arbores loquantur, non tantum ferae» 
Fictis iocari nos meminerit fabulis. 

FABVLA L 

iivpvs ET Aamrs. 

Ad rivum eundem lupus et agnus venerant 
Siti conpulsi; superior stabat lupus 
Longeque inferior agnus. Tunc fauce inproba 
Latro incitatus iurgii causam intulit. 
Cur, inquit, turbulentam fecisti mihi 6 

Aquam bibenti? Laniger contra timens: 
Qui possum, quaeso, facere, quod quereris, lupe! 
A te decurrit ad meos haustus liquor. 
Repiilsus ille veritatis viribus: 

Ante hos sex menses male, ait, dixisti mihi. 10 

Respondit agnus: Equidem natus non eram, 

PHAEDBVS. V 



2 PHAEDBI FABVLARVM 

Pater hercle tuus ibi, inquit, male dixit roihi. 
Atque ita correptum lacerat iniusta nece. 

Haec propter ilios scripta est homines fabula, 
Qui fictis causis innocentes opprimunt. 15 

FABVLA n. 
BANAE REQEM FETIEBVNT. 

Athenae cum florerent aequis legibus, 
Procax libertas civitatem miscuit 
Frenumque soMt pristinum licentia. 
Hic conspiratis factionum partibus 
Arcem tyrannus occupat Pisistratus. 5 

Cum tristem seryitutem flerent Attici, 
(Non quia crudelis ille, sed quoniam grave 
Omne insuetis onus) et coepissent queri, 
Aesopus talem tum fabellam rettuUt. 

Ranae vagantes liberis paludibus 10 

Clamore magno regem petiere a love, 
Qui dissolutos mores vi conpesceret. 
Pater deorum risit atque illis dedit 
Parvum tigillum, missum quod subito vadi 
Motu sonoque terruit pavidum genus. 15 

Hoc mersum limo cum iaceret diutius, 
Forte una taeite profert e stagno caput 
Et explorato rege cunctas evocat. 
Illae timore posito certatim adnatant 
Lignumque supra turba petulans insilit. 20 

Quod cum inquinassent omni contumelia, 
Alium rogantes regem misere ad lovem, 
Inutilis quoniam esset qui fuerat datus. 
Tum misit illis hydrum, qui dente aspero 
Corripere coepit singulas. Frustra necem 25 

Fugitant inertes, vocem praecludit metus. 
Furtim igitur dant Mercurio mandata ad lovem^ 
Adflictis ut succurrat. Tunc contra deus: 
Quia noluistis vestrum ferre, inquit, bonum, 
Malum perferte. — Vos quoque, o cives, ait, 30 

Hoc sustinete, maius ne veniat malum. 



LIBEB I. 3 

FABVLA in. 
aRACVLVS SVPEBBVS BT PAVO. 

Ne gloriari libeat alienis bonis 
Suoque potius habitu vitam degere, 
Aesopus nobis hoc exemplum prodidit. 

Tumens inani graculus superbia, 
Pennas pavoni quae deciderant sustulit 5 

Seque exornayit. Deinde contemnens suos 
Se inmiscuit pavonum formoso gregi. 
Hli inpudenti pennas eripiunt avi 
Fugantque rostris. Male mulcatus graculus 
Redire maerens coepit ad proprium genus ; 10 

A quo repulsus tristem sustinuit notam. 
Tum quidam ex illis, quos prius despexerat: 
Contentus nostris si fuisses sedibus 
Et quod natura dederat voluisses pati, 
Nec illam expertus esses contumeliam 15 

Nec hanc repulsam tua sentiret calamitas. 

FABVLA IV. 

CANIS PER PLVViVM CARNEM PERENS. 

Amittit merito proprium qni alienum adpetit. 
Canis per flumen carnem dum ferret natans, 
Lympharum in speculo vidit simulacrum suum» 
Aliamque praedam ab altero ferri putans 
Eripere voluit: verum decepta aviditas 6 

Et quem tenebat ore dimisit cibum, 
Nec quem petebat potuit adeo adtingere. 

FABVLA V. 
VACCA, CAPEIiIiA, OVIS ET IiEO. 

Numquam est fidelis cum potente societas: 
Testatur haec fabeila propositum meum. 

Vacca et capella et patiens ovis iniuriae 
Socii fuere cum leone in saltibus. 
Hi cum cepissent cervum vasti corporis, 5 

Sic est locutus partibus factis ieo : 
£go primam tollo, nominor quoniam leo; 



4 PHAEDRI PABVLARVM 

Secundam, quia sum fortis, tribuetis mihi; 
Tum, quia plus valeo, me sequetur tertia; 
Malo adficietur, siquis quartam tetigerit. 10 

Sic totam praedam sola inprobitas abstulit. 

FABVLA VI. 

RANAE AD SOIjEM. 

Vicini furis celebres vidit nuptias 
Aesopus et continuo narrare incipit: 

Vxorem quondam Sol cum vellet ducere» 
Clamorem ranae sustulere ad sidera. 
Gonvitio permotus quaerit luppiter 5 

Causam querelae. Quaedam tum stagni incola: 
Nunc, inquit, omnes unus exurit lacus 
Cogitque miseras arida sede emori. 
Quidnam futurum est, si crearit liberosT 

FABVLA Vn. 
VVIiPES AD FEBSONAM THAQICAM. 

Personam tragicam forte vulpes viderat: 
quanta species, inquit, cerebrum non habet! 

Hoc illis dictum est, quibus honorem et gloriam 
Fortuna tribuit, sensum communem abstulit. 

FABVLA Vm. 
IiVPVS BTIQBVIS. 

Qui pretium meriti ab inprobis desiderat, 
Bis peccat: primum quoniam indignos adiuvat; 
Inpune abire deinde quia iam non potest. 

Os devoratum fauce cum haereret hipi, 
Magno doiore victus coepit singulos 5 

Inlicere pretio, ut illud extraherent malum. 
Tandem persuasa est iure iurando gruis, 
Gulaeque credens colli longitudinem, 
Periculosam fecit medicinam lupo. 
A quo cum pactum flagitaret praemium: 10 

Ingrata es, inquit, ore quae e nostro caput 
Incolume abstuieris et mercedem postules. 



^ LIBER I. 



FABVLA IX. 
FASSEB AD IiEFOREM CdNSILIATOR. 

Sibi non cavere et aliis consilium dare 
Stultum esse paucis ostendamus yersibus. 

Oppressum ab aquila et fletus edentem graves 
Leporem obiurgabat passer: Ubi pernicitas 
Nota, inquit, illa est? Quid ita cessarunt pedes? 5 

Dum ioquitur, ipsum accipiter necopinum rapit 
Questuque vano clamitantem interficit. 
Lepus semanimus: Mortis en solacium! 
Qui modo securus nostra inridebas maia, 
Simili querela fata deploras tua. 10 

FABVLA X. 
IiVFVS BT VVIiFES IVDICB SIMIO. 

Quicumque turpi fraude semel innotuit, 
Etiam si verum dicit, amittit fidem. 
Hoc adtestatur brevis Aesopi fabula. 

Lupus arguebat vulpem furti crimlne ; 
Negabat illa se esse culpae proximam. 5 

Tunc iudex inter illos sedit simius. 
Uterque causam cum perorassent suam» 
Dixisse fertur simius sententiam: 
Tu non videris perdidisse quod petis ; 
Te credo subripuisse quod pulchre negas. 10 

PABVLA XI. 

ASINVS ET IjEO VENANTES. 

Virtutis expers verbis iactans gloriam 
Ignotos fallit, notis est derisui. 

Venari asello comite cum vellet leo, 
Contexit illum frutice et admonuit simul» 
Ut insueta voce terreret feras, 5 

Fugientes ipse exciperet. Hic auritulus 
Clamorem subito totis tollit viribus 
Novoque turbat bestias miraculo. 



6 PHAEDRI PABVLARVM 

Quae dum paventes exitus notos petunt, 

Leonis adfliguntur horrendo inpetu. 10 

Qui postquam caede fessus est, asinum evocat 

lubetque vocem premere. Tunc ille insolens: 

Qualis videtur opera tibi vocis meae? 

Insignis, inquit, sic ut, nisi nossem tuum 

Animum genusque, simili fugissem metu. 15 

FABVLA Xn. 

CBRWS AD FONTEM. 

Laudatis utiliora, quae contempseris, 
Saepe inveniri haec asserit narratio. 

Ad fontem cervus, cum bibisset, restitit 
Et in liquore vidit efflgiem suam. 

Ibi dum ramosa mirans laudat cornua 5 

Crurumque nimiam tenuitatem vituperat, 
Venantum subito vocibus conterritus 
Per campum fugere coepit et cursu levi 
Ganes elusit. Silva tum excepit ferum, 
In qua retentis inpeditus cornibus 10 

Lacerari coepit morsibus saevis canum. 
Tunc moriens vocem hanc edidisse dicitur: 
me infelicem ! qui nunc demum intellego, 
Utilia mihi quam fuerint, quae despexeram, 
Et, quae laudaram, quantum luctus habuerint. 15 

FABVLA Xin. 
WIiPES BT COBWS. 
Qui se laudari gaudet verbis subdolis, 
Sera dat poenas turpes poenitentia. 

Gum de fenestra corvus raptum caseum 
Comesse vellet, celsa residens arbore, 
Vulpes hunc vidit, deinde sic coepit loqui: 5 

qui tuarum, corve, pennarum est nitor! 
Quantum decoris corpore et vultu geris! 
Si vocem haberes, nulla prior ales foret. 
At ille stultus, dum vult vocem ostendere, 
Emisit ore caseum, quem celeriter 10 



LIBEE L 7 



Dolosa Yulpes avidis rapuit dentibus. 
Tum demum ingemuit corvi deceptus stupon 
[Hac re probatur quantum ingenium valet; 
Virtute semper praevalet sapientia.] 

FABVLA XrV. 

EX 8VTOBE MISBICVS. 

Malus cum sutor inopia deperditus 
Medicinam ignoto facere coepisset loco 
Et venditaret falso antidotum nomine, 
Verbosis adquisivit sibi famam strophis. 
Hic cum iaceret morbo confectus gravi 5 

Rex urbis, eius experiendi gratia 
Scyphum poposcit: fusa dein simulans aqua 
Antidoto miscere illius se toxicum, 
Ebibere iussit ipsum posito praemio. 
Timore mortis Ule tum confessus est 10 

Non artis ulla medicae se prudentia, 
Verum stupore vulgi factum nobilem. 
Rex advocata contione haec edidit: 
Quantae putatis esse vos dementiae, 
Oui capita vestra non dubitatis credere, 15 

Cui calceandos nemo commisit pedes? 

Hoc pertinere vere ad iilos dixerim, 
Quorum stultitia quaestus impudentiae est. 

FABVLA XV. 

ASINVS AD SEI^M FASTOBEM. 

in principatu commutando saepius 
Nil praeter domini nomen mutant pauperes. 
Id esse verum parva haec fabella indicat. 

Asellum in prato timidus pascebat senex. 
Is hostium clamore subito territus 5 

Suadebat asino fugere, ne possent capi. 
At ille lentus: Quaeso, num binas mihi 
Ciitellas inpositurum victorem putas? 
Senex negavit. Ergo quid refert mea, 
Cui serviam? clitellas dum portem meas. w 






8 PHAEDRI PABVLARVM 

FABVLA XVI. 
\ OyiS, OERWS ET LVPVS. 

Fraudator homines cum advocat sponsum inprobos, 
Non rem expedire, sed malum augere expetit. 

Ovem rogabat cervus modium tritici 
Lupo sponsore. At illa praemetuens dolum: 
Rapere atque abire semper adsuevit lupus, 5 

Ta de conspectu f ugere veloci inpetu ; 
Vbi vos requiram, cum dies advenerit? 

FABVLA XVH: 
OVIS, OAOTS BT LVPVS. 

Solent mendaces luere poenas maleficl. 
Calumniator ab ove cum peteret canis, 
Quem commodasse panem se contenderet, 
Lupus citatus testis non unum modo 
Deberi dixit, verum adfirmavit decem. 5 

Ovis damnata falso testimonio 
Quod non debebat solvit. Post paucos dies 
Bidens iacentem in fovea conspexit lupum: 
Haec, inquit, merces fraudis a superis datur. 

FABVLA XVIIL 
MVIilEB PABTVBIENS. 

Nemo libenter recolit qui laesit locum. 
Instante partu mulier actis mensibus 
Humo iacebat flebiles gemitus ciens. 
Vir est hortatus, corpus lecto reciperet, 
Onus naturae melius quo deponeret. 5 

Minime, inquit, illo posse confido loco 
Malum finiri, quo conceptum est initio. 



'. 4 



'I 

!i 



FABVLA XIX. 
CANIS PABTVBIENS. 

Habent insidias hominis blanditiae mali : 
Quas ut vitemus versus subiecti monent. 

Ganis parturiens cum rogasset alteram, 
Vt fetum in eius tugurio deponeret. 



LIBER I. 9 

Facile inpetravit: dein reposcenti locum 5 

Preces admovit, tempus exorans breve, 

Dum firmiores catulos posset ducere. 

Hoc quoque consumpto flagitare yalidius 

Cnbile coepit. Si mihi et turbae meae 

Par, inquit, esse potueris, cedam loco. 10 

PABVLA XX. 
CA17I3S FATVTBIiICI. 

Stultum consilium non modo effectu caret, 
Sed ad perniciem quoque mortales devocat. 

Corium depressum in fluvio yiderunt canes. 
Id ut comesse extractum possent facilius, 
Aquam coepere ebibere: sed rupti prius 5 

Periere, quam quod petierant contingerent. 

FABVLA XXI. 
liEO SENEX, AFEB, TAVRVS ET ASINVS. 

Quicumque amisit dignitatem pristinam, 
Ignavis etiam iocus est in casu gravi. ' 

Defectus annis et desertus viribus 
Leo cum iaceret spiritum extremum trahens, 
Aper fulmineis ad eum venit dentibus 5 

Et vindicavit ictu veterem iniuriam. 
Infestis taurus mox confodit cornibus 
Hostile corpus. Asinus, ut vidit ferum 
Inpune laedi, calcibus frontem extudit. 
At ille exspirans: Fortes indigne tidi 10 

Mihi insultare: te, naturae dedecus, 
Quod ferre cogor, certe bis videor mori. 

FABVLA XXn. 
MVSTEIiA ET HOMO. 

Mustela ab homine prensa cum instantem necem 
EiTugere vellet: Quaeso, parce, inquit, mihi, 
Quae tibi molestis muribus purgo domum. 
Respondit ille : Faceres si ca^sa mea, * 

Gratum esset et dedissem veniam supplici. ^^ 



10 PHAEDRI FABVLAJRVM 

Niinc quia laboras, ut fruaris reliquiis, 
Quas sunt rosuri, simul et ipsos devores, 
Noli imputare vanum benficium mihi. 
Atque ita locutus inprobam leto dedit. 

Hoc in se dictum debent rlli agnoscere, 10 

Quorum privata servit utiiitas sibi 
Et meritum inane iactant inprudentius. 

FABVLA XXIIL 
CANIS FIDEIjIS. 

Repente liberalis stultis gratus est, 
Verum peritis inritos tendit dolos. 

Nocturnus cum fur panem misisset cani, 
Obiecto temptans an cibo posset capi: 
Heus, inquit, linguam vis meam praecludere, 5 

Ne latrem pro re domini? Multum falleris. 
Namque ista subita me iubet benignitas 
Vigilare, facias ne mea culpa lucrum. 

FABVLA XXIV. 
BANA RVPTA ET BOS. 

Inops , potentem dum vult imitari, perit. 
In prato quondam rana conspexit bovem 
Et tacta invidia tantae magnitudinis 
Rugosam inflavit pellem: tum natos suos 
Interrogavit, an bove esset latior. 5 

Illi negarunt., Rursus intendit cutem 
Maiore nisu et simili quaesivit modo, 
Quis maior esset. Illi dixerunt bovem. 
Novissime indignata dum vult validius 
Inflare sese, rupto iacuit corpore. 10 

FABVLA XXV. 

OANES ET COROODIIiI. 

Consilia qui dant prava cautis hominibus, 
Et perdunt operam et deridentur turpiter. 

Canes (JUrrentes bibere |n Nilo flumine, 
A corcodilis ne rapiantur, traditum est. 









UBER I. 11 

Igitur cum currens bibere coepisset canis, 
Sic corcodilus : Quamlibet lambe otio ; 
Noli vereri. Atille: Facerem mehercule, 
Nisi esse scirem carnis te cupidum meae. 

FABVLA XXVI. 
WIiPES BT OIOONIA. 

Nulli nocendum : siquis vero laeserit, 
Multandum simili iure fabella admonet. 

Vulpes ad cenam dicitur ciconiam 
Prior invitasse et illi in patina liquidam 
Posuisse sorbitionem, quam nulio modo b 

Gustare esuriens potuerit ciconia. 
Quae vulpem cum revocasset, intrito cibo 
Plenam lagonam posuit: huic rostrum inserens 
Satiatur ipsa et torquet tonvivam fame. 
Quae cum lagonae collum frustra lamberet, W 

Peregrinam sic locutam volucrem accepimus: 
Sua quisque exempla debet aequo animo pati. 

FABVLA XXVn. 
CANIS BT THESAVRVS ET VVTiTVKIVS, 

[Haec res avaris esse conveniens potest 
Et qui humiles nati dici locupletes student.] 

Humana eiTodiens ossa thesaurum canis 
Invenit et violarat quia Manes deos, 
Iniecta est illi divitiarum cupiditas, 5 

Poenas ut sanctae religioni .penderet. 
Itaque ^turum dum custodit, oblitus cibi 
Fame est consumptus ; quem stans vulturius super 
Fertur locutus : canis , merito iaces, 
Qui concupisti subito regales opes« 10 

Trivio concepte et educate stercore. 

FABVLA XXVm. 

WUPES ET AQVUiA. 

Quamvis sublimes debent humiles metuere, 
Vindicta docili quia patet sollertiae. 



12 PHAEDRI FABVLAEVM 

Vulpinos catulos aquila quondam sustulit 
Nidoque posuit pullis, escam ut carperent. 
Hanc persecuta mater orare incipit, 5 

Ne tantum miserae luctum inportaret sibi. 
Contempsit illa, tuta quippe ipso loco. 
Vulpes ab ara rapuit ardentem facem 
Totamque flammis arborem circumdedit, 
Hostis dolorem damno miscens sanguinis. 10 

Aquila ut periclo mortis eriperet suos 
Incolumes natos supplex vulpi Iradtdit 

FABVLA XXIX. 
ASmVS INBIB3BNS AFBVM. 

Plerumque stulti risum dum captant levem, 
Gravi destringunt alios contumelia 
Et sibi nocivum concitant periculum. 

Asellus apro cum fuisset obvius: 
Salve» inquit, frater. IUe indignans repudiat 5 

Officium et quaerit» cur sic mentiri «velit. 
Asinus demisso pene : Simiiem si negas 
Tibi me esse » certe simile est boc rostro tuo. 
Aper, cum vellet facere generosum inpetum, 
Repressit iram et: Facilis vindicta est mihi, 10 

Sed inquinari nolo ignavo sanguine. 

FABVLA XXX. 
BANAES METVENTES TAVROBVM PROETiTA. 

Humiles laborant, ubi potentes dissident. 
Rana in palude pugnam taurorum intuens : 
Heu quanta nobis instat pernicies! ait. 
Interrogata ab alia, cur hoc diceret, 
De principatu cum ilil certarent gregis 5 

Longeque ab ipsis degerent vitam boves : 
Est statio separata ac diversum genus ; 
Sed pulstks regno nemoris qui profugerit, 
Paludis in secreta veniet latibula 

Et proculcatas obteret duro pede. 10 

Ita caput ad nostrum furor illorum pertinet. 



LIBER I. n. 13 

PABVLA XXXI. 
MILWS BT OOLVMBAB. 

Qui se committit homini tutandum inprobo» 
Auxiiia dum requirit, exitium invenit. 

Columbae saepe cum fugissent miluum 
£t ceieritate pennae vitassent necem, 
Consilium raptor vertit ad fallaciam 5 

Et genus inerme tali decepit dolo: 
Quare soUicitum potius aevum ducitis, 
Quam regem me creatis icto foedere, 
Qui Tos ab omni tutas praestem iniuria? 
Illae credentes tradunt sese miluo; 10 

Qui regnum adeptus coepit yesci singuias 
Et exercere inperium saevis unguibus. 
Tunc de relicuis una: Merito piectimur. 



LIBER SECVNDVS. 

AVOTOB. 

Exemplis continetur Aesopi genus ; 

Nec aliud quicquam per fabellas quaeritur, 

Quam corrigatur error ut mortalium 

Acuatque sese diligens industria. 

Quicumque fuerit ergo narrandi iocus, 5 

Dum capiat aurem et servet propositum suum. 

Re commendatur, non auctoris nomine. 

Equidem omni cura morem servabo senis ; 

Sed si libuerit aliquid interponere, 

Dictorum sensus ut delectet varietas, 10 

Bonas in partes, lector, accipias velim, 

Ita , si rependet illam brevitas gratiam. 

Cuius verbosa ne sit commendatio, 

Attende, cur negare cupidis debeas, 

Modestis etiam offcrre, quod non petierint. ^^5» 



14 FHAEDRI FABVLARVM 

FABVLA L 
IWENOVS, LEO BT FBAEDATGB. 

Super iuvencum stabat deiectum leo. 
Praedator intervenit partem postulans. 
Darem, inquit, nisi soleres per te sumere: 
Et inprobum reiecit. Forte innoirius 
Viator est deductus in eundem locum 5 

Feroque viso retulit retro pedem. 
Cui placidus ille: Non est quod timeas, ait; 
Et, quae debetur pars tuae modestiae, 
Audacter tolle. Tunc diviso tergore 
Silvas petivit, homini ut accessum daret. 10 

Exemplum egregium prorsus et iaudabile ; 
Verum est aviditas dives et pauper pudor. 

f FABVLA n. 

ANVS DHiIQENS IWBNEM, ITEM PVELIjA. 

A feminis utcumque spoliari viros, 
Ament, amentur, nempe exemplis discimus. 

Aetatis mediae quendam muiier non rudis 
Tenebat annos celans elegantia, 

Animosque eiusdem pulchra iuvenis ceperat. 5 

Ambae, videri dum voiunt illi pares, 
Capillos homini legere coepere invicem. 
Qui se putaret fingi cura mulierum, 
Calvus repente factus est; nam funditus 
Canos puella, nigros anus evellerat. 10 

FABVLA in. 

AESOFVS AD QVENDAM DE SVOC^SSV 

INPBOBOBVM. 

Laceratus quidam morsu vehementis canis 
Tinctum cruore panem misit malefico, 
Audierat esse quod remedium vulneris. 
Tunc sic Aesopus: Nbli coram pluribus 
Hoc facere canibus, ne nos vivos devorent, & 

Cum scierint esse tale culpae praemium. 

Successus inproborum plures adlicit. 



LIBER II. 15 

FABVLA IV. 
AQVHiA, FBLES ET APBIL— ' 

Aquila in sublimi quercu nidum fecerat; 
Feles cavernam nancta in media pepererat ; 
Sus nemoris cultrix fetum ad imam posuerat. 
Tum fortuitum feles conlubernium 
Fraude et scelesta sic evertit malitia. 5 

Ad nidum scandit volucris: Pernicies, ait» 
Tibi paratur, for^an et miserae mihi; 
Nam fodere terram quod vides cotidie 
Aprum insidiosum, quercum vult evertere, 
Vt nostram in plano facile progeniem opprimat, 10 

Terrore oiTuso et perturbatis sensibus 
Derepit ad cubile setosae suis : 
Magno, inquit, in periclo sunt nati tui; 
Nam, simui exieris pastum cum tenero gregc, 
Aquila est parata rapere porcellos tibi. 15 

Hunc quoque timore postquam «onplevit locum, 
Dolosa tuto condidit sese cavo. 
Inde evagata noctu suspenso pede, 
Vbi esca se replevit et prolem suam, 
Pavorem simulans prospicit toto die. 20 

Ruinam metuens aquila ramis desidet; 
Aper rapinam vitans non prodit foras. 
Quid multa? Inedia sunt consumpti cum suis 
Felisque catulis largam praebuerunt dapera. 

Quantum homo bilinguis saepe concinnet mali, 25 

Documentum habere stulta credulitas potest. 

PABVLA V. 

[ITBM] CABSAR AD ATBIBNSBM. 

Est ardelionum quaedam Romae natio, 
Trepide concursans, occupata in otio, 
Gratis anhelans, multa agendo nil agens, 
Sibi mplesta et aliis odiosissima. 
Hanc emendare, si tamen possum, volo 5 

Vera fabella: pretium est operae adtendere» 

Caesar Tiberius cum petens Neapolim 



16 PHAEDRI FABVLARVM 

In Misenensem villam venisset suam, 

Quae monte summo posita Luculli manu 

Prospectat Siculum et respicit Tuscum mare: 10 

£x alticinctis unus atriensibus, 

Cui tunica ab uiiieris linteo Pelusio 

Erat destricta, cirris dependentibus, 

Perambulante laeta domino viridia, 

Alveolo coepit ligneo conspergere 15 

Ilumum aestuantem , come officium iactitans ; 

Sed deridetur. Inde notis flexibus 

Praecurrit alium in xystum, sedans pulverem. 

Agnoscit hominem Caesar remque intellegit. 

Is ut putavit esse nescio quid boni: 20 

Heus ! inquit dominus. Ille enimvero adsilit, 

Donationis alacer certae gaudio. 

Tum sic iocata est tanta maiestas ducis : 

Non multum egisti et opera nequiquam perit; 

Multo maioris alapae mecum veneunt. 25 

FABVLA VI. 

AQVIXiA ET CORNIX. 

Contra potentes nemo est munitus satis; 
Si vero accessit consiliator maleficus, 
Vis et nequitia quicquid oppugnant, ruit 

Aquila in sublime sustulit testudinem. 
Quae cum abdidisset cornea corpus domo 5 

Nec ullo pacto laedi posset condita, 
Venit per auras cornix et propter volans-: 
Opimam sane praedam rapuisti unguibus; 
Sed nisi monstraro quid sit faciendum tibi. 
Gravi nequiquam te lassabit pondere. 10 

Promissa parte suadet, ut scopulum super 
Altis ab astris duram inlidat corticem, 
Qua conminuta faciie vescatur cibo. 
Inducta verbis aquila, monitis paruit, 
Simul et magistrae large divisit dapem. 15 

Sic tuta quae naturae fuerat munere, 
Inpar duabus occidit tristi nece. 



LIBER n. 17 

FABVLA m 
MVTiI DVd ET BAFTOBES. 

Muli grayati sarcinis ibant duo: 
Vnus ferebat fiscos cum pecunia, 
Alter tumentes multo saccos hordeo. 
Ille onere diyes celsa cenrice eminet 
Clarumque collo iactat tintinnabulum, 5 

Comes quieto sequitur et placido gradu* 
Subito latrones ex insidiis advolant 
Interque caedem ferro mulum sauciant, 
Diripiunt nummos, neglegunt vile hordeum. 
SpoUatus igitur casus cum fleret suos: 10 

Equidem, inquit alter, me contemptum gaudeo, 
Nam nil amisi nec sum laesus yulnere. 

Hoc argumento tuta est hominum tenuitas; 
Magnae periclo sunt opes obnoxiae. 

PABVLA Vm. 

CERWS AD BOVES. 

Geryus nemorosis excitatus latibulis, 
Vt yenatorum fugeret instantem necem, 
Caeco timore proximam yillam petit 
Et opportuno se boyUi condidit. 

Hic bos latenti : Quidnam yoluisti tibi, 5 

Infelix, ultro qui ad necem cucurreris 
Hominumque tecto spiritum commiseris? 
At ille supplex: Vos modo, inquit, parcite; 
Occasione rursus erumpam data. 
Spatium diei noctis excipiunt yices. 10 

Frondem bubulcus adfert, nil ideo yidet. 
Eunt subinde et redeunt omnes rustici, 
Nemo animadyertit: transit etiam yilicus, 
Nec ille quicquam sentit. Tum gaudens ferus 
Bubus quietis agere coepit gratias, 15 

Hospitium adyerso quod praestiterint tempore. 
Respondit unus: Salyum te cupimus quidem ; 
Sed ille, qui oculos centum habet, si yenerit, 

PHABDRT8. ^ 



18 PHAEDRI FABVLARVM 

Magno in periclo vita yertetur tua. 

Haec inter ipse dominus a cena redit 20 

£t, quia corruptos yiderat nuper boyes, 

Accedit ad praesepe : Cur frondis parum est, 

Stramenta desunt? Tollere haec aranea 

Quantum est laboris? Dum scrutatur singula, 

Ceryi quoque alta conspicatur cornua ; 25 

Quem convocata iubet occidi familia 

Praedamque tollit. Haec significat fabula, 

Dominum videre plurimum in rebus suis. 

AVCTOB. 

Aesopi ingenio statuam posuere Attici 
Servumque collocarunt aetema in basi, 
Patere honori scirent ut cuncti viam 
Nec generi tribui, sed virtuti, gloriam. 
Quoniam occuparat alter, ne primus forem, 5 

Ne solus esset, studui; quod superfuit: 
Nec haec invidia, verum est aemulatio. 
Quod si labori faverit Latium meo, 
Plures habebit, quos opponat Graeciae. 
Si livor obtrectare curam voluerit, 10 

Non tamen eripiet laudis conscientiam. 
Si nostrum studium ad aures cultas pervenit 
Et arte fictas animus sentit fabulas, 
Omnem querelam submovet felicitas. 
Sin autem doctus illis occurrit labor, 15 

Sinistra quos in lucem natura extulit 
[Nec quicquam possunt nisi meliores carpere,] 
Fatale vitium corde durato feram, 
Donec fortunam criminis pudeat sui* 



LiBER n. m. , 19 

LIBER TERTIVS. 
PHAEDBVS AD BVTYOHVM. 

Phaedri libellos legere si desideras, 
Vaces oportet, Eutyciie, a negotiis, 
Vt liber animus sentiat yim carminis. 
Verum, inquis, tanti non est ingenium tuum, 
Momentum ut horae pereat officiis meis. 5 

Non ergo causa est manibus id tangi tuis, 
Quod occupatis auribus non convenit. 
Fortasse dices: 'Aliquae Yenient feriae, 
Quae me soluto pectore ad studium vocent. 
Legesne, quaeso, potius viles nenias» 10 

Impendas curam quam rei domesticae, 
Reddas amicis tempora, uxori yaces, 
Animum relaxes, otium des corpori, 
Vt adsuetam fortius praestes vicem? 
Mutandum tibi propositum est et yitae genus, 15 

Intrare si Musarum limen cogitas. 
Ego, quem Pierio mater enixa est jugo, 
In quo tonanti sancta Mnemosyne lovi 
Fecunda novies artium peperit chorum, 
Quamyis in ipsa paene natus sim schola 20 

Curamque habendi penitus corde eraserim 
Et laude inyicta yitam in hanc incubuerim, 
Fastidiose tamen in coetum recipior. 
Quid credis illi accidere, qui magnas opes 
Exaggerare quaerit omni vigilia, 25 

Docto labori dulce praeponens lucrum? 
Sed iam quodcumque fuerit, ut dixit Sinon» 
Ad regem cum Dardaniae perductus fore/ 
Librum exarabo tertium Aesopi stilo, 
Honori et merttis dedicans illum tuis. 80 

Quem si leges, laetabor; sin autem minus, 
Habebunt certe, quo se oblectent posten. 

Nunc, fabularum cur sit inyentum genus, » 

Breyi docebo. Senritus obnoxia, j r*^/ 

Quia quae yolebat non audebat dicer^ ^ ^ 



t 



20 PHAEDBI FABVLARVM 

Adfectus proprios in fabellas transtulit 

Calumniamque fictis elusit iocis. 

Ego porro illius semita feci viam, 

Et cogitavi plura quam reliquerat, 

In calamitatem deligens quaedam meam. 40 

Quod si accusator adius Seiano foret, 

Si testis alius, iudex alius^denique, 

Dignum faterer esse me tantis malis, 

Nec his dolorem delinirem remediis. 

Suspitione siquis errabit sua 45 

Et rapiet ad se, quod erit commune omnium, 

Stulte nudabit animi conscientiam. 

Huic excusatum me velim nihilo minus: 

Neque enim notare singulos mens est mihi» 

Verum ipsam vitam et mores hominum ostendere* 50 

Rem me professum dicet fors aliquis gravem. 
Si Phryx Aesopus potuit, si Anacharsis Scyth» 
Aeternam famam condere ingenio suo : 
Ego, iitteratae qui sum propior Graeciae, 
Cur somno inerti deseram patriae decus? 55 

Threissa cum gens numeret auctores suos, 
Linoque Apollo sit parens, Musa Orpheo, 
Qui saxa cantu movit et domuit feras . 
Hebrique tenuit inpetus dulci mora. 
Ergo hinc abesto livor, ne frustra gemas, 60 

Quoniam sollemnis mihi debetur gloria. 

Induxi te ad legendum ; sincerum mihi 
Candore noto reddas iudicium peto. 

FABVLA L 

ANVS AD AMPHOBAM. 

Anus iacere vidit epotam amphoram, 
Adhuc Falerna faece e testa nobiii 
Odorem quae iocundum late spargeret. 
Hunc postquam totis avida traxit naribus: 
suavis anima! quale in te dicam bonum 5 

Antehac fuisse, tales cum sint reliquiae? 

Hoc quo pertineat, dicet, qui me noverit» 



LIBER IIL 21 

FABVLA n. 
FAKTHSBA 3BT PASTOBES. 

Solet a despectis par referri gratia. 
Pantl^era inprudens oiim in foveam decidit. 
Videre agrestes: alii fustes congerunt, 
Alii onerant saxis: quidam contra miseriti 
Periturae quippe, quamvis nemo laederet, 5 

fifisere panem, ut sustineret spiritum. 
Nox insecuta est: abeunt securi domum» 
Quasi inyenturi mortuam postridie. 
At illa, yires ut refecit languidas, 
Veloci saltu fwirea sese liberat lO 

Et in cubile concito properat gradu. 
Paucis diebus interpositis provolat, 
Pecus trucidat, ipsos pastores necat, 
Et cuncta vastans saevit irato inpetu. 
Tum sibi timentes, qui ferae pepercerant, 15 

Damnum haud recusant, tantum pro vita rogant. 
Atilla: Memini qui me saxo petierit, 
Qui panem dederit: vos timere absistite; 
Hlis revertor hostis, qui me laeserunt. 

PABVLA m. 

AESOFVS ET KVSTIOVS. 

Vsu peritus hariolo velocior 
Vulgo esse fertur, causa sed non dicitur» 
Notescet quae nunc primum fabella mea. 

Habenti cuidam pecora pepererunt oves 
Agnos humano capite. Monstro exterritus 5 

Ad consulendos currit maerens hariolos. 
Hic pertinere ad domini respondet caput 
Et avertendum victima periculum. 
lUe autem adfirmat coniugem esse adulteram 
Et insitivos significari liberos, 10 

Sed expiari posse maiore hostia. 
Quid multa? Variis dissident sententiis 
Hominisque curam cura maiore adgravant. 



22 PHAEDRI FABVLARVM 

Aesopus ibi stans, naris emunctae senex, 

Natura numquam verba cui potuit dare: 15 

Si procurare vis ostentum, rustice, 

Vxores, inquit, da tuis pastoribus. 

FABVLA IV. 

iiAiovs ET smivs. 

Pendere ad lanium quidam vidit simium, 
Inter relicuas merces atque opsonia; 
Quaesivit, quidnam saperet? Tum lanius iocans: 
Quale, inquit^ caput est, taiis praestatur sapor. 

Ridicule magis hoc dictum quam vere aestimo; 5 

Quando et formosos saepe inveni pessimos, 
Et tiu*pi facie multos cognovi optimos. 

FABVLA V. 

a:bsofv8 st fetvlans. 

Successus ad pemiciem multos devocat. 
Aesopo quidam petulans lapidem inpegerat. 
Tanto, inquit, melior! Assem deinde illi dedit, 
Sic prosecutus: Plus non habeo mehercule» 
Sed, unde accipere possis, monstrabo tibi. 5 

Venit ecce dives et potens: huic similiter 
Impinge lapidem et dignum accipies praemium. 
Persuasus ille fecit, quod monitus fuit; 
Sed spes fefellit inpudentem audaciam: 
Conprensus namque poenas persolvit cruce. 10 

FABVLA VI. 

MVSCA ET MVIjA. 

Musca in temone sedit et mulam increpans: 
Quam tarda es! inquit, non vis citius progrediT 
Vide, ne dolone collum conpungam tibi. 
Respondit illa: Verbis non moveor tuis; 
Sed istum timeo, sella qui prima sedens 5 

lugum flagello temperat lento meum 
£t ora frenis continet spumantibus. 
Quaprqpter aufer frivolam insolentiam; 



LIBEB m. 23 

Nam et ubi tricandum et ubi currendum sit scio. 

Hac deridert fabula merito potest, 10 

Qui sine yirtute vanas exercet minas. 

FABVLA Vn. 

liVFVS AD CANEM. 

Quam dulcis sit libertas, breviter proloquar. 
Cani perpasto macie confectus lupus 
Forte occucurrit. Dein salutatum inyicem 
Vt restiterunt: Vnde sic, quaeso, nites? 
Aut quo cibo fecisti tantum corporis? 5 

Ego, qui sum longe fortior, pereo fame. 
Canis simpliciter: Eadem est condicio tibi, 
Praestare domino si par officium potes. 
Quod? inquit ilie. Custos ut sis liminis, 
A furibus tuearis et noctu domum. 10 

£go vero sum paratus: nunc patior niyes 
Imbresque in silvis asperam yitam trahens: 
Quanto est facilius milii sub tecto viyere, 
Et otiosum largo satiari cibo? 

Veni ergo mecum. Dum procedunt, aspicit 15 

Lupus a catena collum detritum cani. 
Vnde hoc, amice? Nihil est. Dic, quaeso, tamen. 
Quia yideor acer, alligant me interdiu, 
Luce ut quiescam et vigilem, nox cum venerit: 
Crepusculo solutus, qua visum est, vagor. 20 

Adfertur ultro panis ; de mensa sua 
Dat ossa dominus; frusta iactant familia 
Et, quod fastidit quisque, pulmentarium. 
Sic sine labore venter inpletur meus. 
Age, abire siquo est animus, est licentia? 25 

Non plane est, inquit. Fruere, quae laudas, canis: 
Regnare nolo, liber ut non sim mihi. 

PABVLA Vm. 
SOBOB ET FBATE 

Praecepto monitus saepe te considera. 
Habebat quidam filiam turpissimam 




24 PHAEDBI PABVLARVM 

Idemque insignem pulchra facie fllium. 

Hi, speculum in cathedra matris ut positum fnit, 

Pueriliter ludentes forte inspexerunt. 6 

Hic se formosum iactat: illa irascitur 

Nec gloriantis sustinet fratris iocos, 

Accipiens quippe cuncta in contumeliam. 

Ergo ad patrera decurrit laesnra invicem 

Magnaque invidia criminatur filium, 10 

Vir natus quod rem feminarum tetigerit. 

Amplexus Ule utrumque et carpens oscula 

Dulcemque in ambos caritatem partiens: 

Quotidie, inquit, speculo i^os uti volo: 

Tu formam ne corrumpas nequitiae malis; 15 

Tu faciem ut istam moribus Tincas bonis. 

PABVLA IX. 

80CBATES AD AMICOS. 

Vulgare amici nomen, sed rara est fides. 
Cum parvas aedes sibi fundasset Socrates, 
(Guius non fugio mortem^ si famam adsequar, 
Et cedo invidiae, dummodo absolvar cinis,) 
Ex populo sic nescio quis, ut Heri solet: 5 

Quaeso, tam angustam talis vir ponis domum? 
Vtinam, inquit, yeris hanc amicis inpleam! 

PABVLA X. 

POETA. 

Periculosum est credere et non credere. 
Vtriusque exemplum breviter exponam rei. 

Hippolytus obiit, quia novercae creditum est; 
Cassandrae quia non creditum, ruit Ilium. 
Ergo exploranda est yeritas multum, prius 5 

Quam stulta prave iudicet sententia. 
Sed fabulosam ne vetustatem eleves, 
Narrabo tibi memoria quod factum est mea. 

Maritus quidam cum diligeret coniugem 
Togamque puram iam pararet fllio, 10 

Seductus in secretum a liberto est suo. 



LIBER m. 25 

Sperante heredem sufQci se proximum. 

Qui cum de puero multa mentitus foret 

Et plura de flagitiis castae mulieris, 

Adiecit id, quod sentiebat maxime 15 

Doliturum amanti, ventitare adulterum 

Stuproque turpi pollui famam domus. 

Incensus ille falso uxoris crimine 

Simulayit iter ad Tillam clamque in oppido 

Subsedit: deinde noctu subito ianuam 20 

Intravit, recta cubiculum uxoris petens, 

In quo dormire mater natum iusserat, 

Aetatem adultam servans diligentius. 

Dum quaerunt lumen, dum concursant familia, 

Irae furentis inpetum non sustinens 25 

Ad lectum accedit , temptat in tenebris capuL 

Vt sentit tonsum, gladio pectus transigit» 

Nihil respiciens , dum dolorem yindicet. 

Lucerna adlata, simul adspexit fllium 

Sanctamque uxorem dormientem cubiculo, 30 

Sopita primo quae nil somno senserat; 

Bepraesentavit in se poenam facinoris 

Et ferro incubuit, quod credulitas strinxerat. 

Accusatores postularunt mulierem 

Romamque pertraxerunt ad centumviros. 35 

Haligna insontem deprimit suspitio, 

Quod bona possideat. Stant patroni fortiter 

Causam tuentes innocentis feminae. 

A Divo Augusto tunc petiere iudice», 
Vt adiuvaret iuris iurandi fldem, 40 

Quod ipsos error inplicuisset criminis. 
Qui postquam tenebras dispulit calumniae 
Certumque fontem yeritatis repperit: 
Luat, inquit, poenas causa, libertus mali; 
Namque orbam nato simul et priyatam yiro 45 

Miserandam potius quam damnandam existimo. 
Quod si delata perscrutatus crimina 
Paterfamilias esset, si mendacium 
Subtiliter rimasset, a radicibus 



26 PHAEDRI PABVLARVM 

Non evertisset scelere funesto domum. 50 

Nil spernat animus, nec tamen credat statim. 

Quandoquidem et ilii peccant, quos minime putes, 

Et qui non peccant, inpugnantur fraudibus. 
Hoc admonere simplices etiam pptest, 

Opinione alterius nequid ponderent : 55 

Ambitio namque dissidens mortalium 

Aut gratiae subscribit aut odio suo. 

Erit ilie notus, quem per te cognoveris. 
Haec exsecutus sum propterea pluribus, 

Brevitate nimia quoniam quosdam offendimus. 60 

FABVLA XI, 

BVNVCHVS AD rNPBOBVM. 

Eunuchus litigabat cum quodam inprobo^ 
Qui super obscena dicta et petulans iurgium 
Damnum insectatus est amissi roboris. 
En, ait, hoc unum est, cur laborem validius, 
Integritatis testes quia desunt milii. 5 

Sed quid fortunae, stulte, delictum arguis? 
Id demum est homini turpe, quod meruit pati. 

FABVLA Xn, 
FVLIaVS AD MABQABITAM. 

In sterquilino pullus gallinaceus 
Dum quaerit escam, margaritam repperit. 
laces indigno quanta res inquit, loco! 
Hoc siquis pretii cupidus vidisset tui, 
Olim redisses ad splendorem pristinum. 5 

Ego quod te inveni, potior cui multo est cibus, 
Nec tibi prodesse nec mihi quicquam potest 

Hoc ilUs narro, qui me non intellegunt. 

FABVLA Xm. 
AFES £T FVCI VESFA IVDICE. 

Apes in alta fecerant quercu favos: 
Hos fuci inertes esse dicebant suos. 
Lis ad forum deducta est, vespa iudice. 



LIBEE m. 27 

Quae genus utrumque nosset cum pulcherrime, 

Legem duabus hanc proposuit partibus: 5 

Non inconyeniens corpus et par est color» 

In dubium plane res ut merito venerit. 

Sed ne religio peccet inprudens mea, 

Alvos accipite et ceris opus infundite, 

Vt ex sapore mellis et forma fayi, 1(/ 

De quis nunc agitur, auctor horum appareat* 

Fuci recusant : apibus condicio placet 

Tunc illa tali ius tulit sententia : 

Apertum est quis non possit, et quis fecerit* 

Quapropter apibus fructum restituo suum. 15 

Hanc praeterissem fabulam silentio, 
Si pactam fuci non recusassent fidem. 

PABVLA XIV. 

DB IiVSV BT SBVBKITATB. 

Puerorum in turba quidam ludentem Atticus 
Aesopum nucibus cum vidisset, restitit 
Et quasi delirum risit. Quod sensit simul 
Derisor potius quam deridendus senex, 
Arcum retensum posuit in media via: 5 

Heus! inquit, sapiens, expedi, quid fecerim* 
Concurrit populus. Ille se torquet diu 
Net quaestionis positae causam intellegit. 
Novissime succunlbit. Tum victor sophus : 
Cito rumpes arcum, semper si tensum habueris; 10 

At si laxaris, eum voles erit utilis. 

Sic ludus animo debet aliquando dari, 
Ad cxigitandum melior ut redeat tibi. 

FABVLA XV. 

CAms AD AGinrM. 

Inter capellas agno palanti canis: 
Stulle, inquit, erras; non est hic mater tua: 
Ovesque segregatas ostendit procul. 
Non illam quaero, quae, cum libitum est, concipit» 
Dein portat onus ignocam certis mensibus» (^ 



28 PHAEDRI FABVLARVM 

Novissime prolapsam effundit sarcinam ; 

Verum iilam, quae me nutrit admoto ubere 

Fraudatque natos lacte, ne desit mihi. 

Tamen illa est potior, quae te peperit. Non ita est. 

Vnde ilk scivit, niger an albus nascerer? 10 

Age porro; parere si yoluisset feminam, 

Quid profecisset, quum crearer masculus? 

Beneficium magnum sane natali dedit, 

Vt exspectarem lanium in horas singulas! 

Cuius potestas nulla in gignendo fuit, 15 

Cur hac sit potior, quae iacentis miserita est 

Dulcemque sponte praestat benevolentiam ? 

Facit parentes bonitas, non necessitas. 

His demonstrare voluit auctor versibus 
Obsistere homines legibus, meritis capi. 20 

FABVLA XVI. 
CICADA BT NOCTVA. 

Humanituti qui se non accommodat, 
Plerumque poenas oppetit superbiae. 

Cicada acerbum noctuae convitium 
Faciebat, selitae victum in tenebris quaerere 
Cavoque ramo capere somnum interdiu. 5 

Rogata est, ut taceret. Multo validius 
Clamare coepit. Rursus admota prece 
Accensa magis est. Noctua ut vidit sibi 
NuIIum esse auxilium et verba contemni sua, 
Hac est adgressa garrulam fallacia: 10 

Dormire quia me non sinunt cantus tui, 
Sonare citharam quos putes Apollinis, 
Potare est animus nectar, quod Pallas mihi 
Nuper donavit; si non fastidis, veni; 
Vna bibamus. Ilia, quae arebat siti, 15 

Simul cognovit yocem laudari suam^ 
Cupide advolavit. Noctua egressa e cavo 
Trepidantem consectata est et leto dedit. 
Sjc nva guod negarat tribuit mortua. 



LIBER m. 29 

PABVLA XVn. 
ABBOBE8 IN DEOBVM TVTEIiA* 

Olim, qiias vellent esse in tutela sua, 
Divi legerunt arbores. Quercus lovi 
Et myrtus Veneri placuit, Phoebo laurea, 
Pinus Cybebae, populus celsa Herculi. 
Minerva admirans, quare steriles sumerent, 5 

Interrogavit. Causam dixit luppiter: 
Honorem fructu ne videamur vendere. 
At, mehercules, narrabit quod quis voluerit, 
Oliva nobis propter fructum est gratior. 
Tunc sic deorum genitor atque hominum sator: 10 

nata, merito sapiens dicere omnibus! 
Nisi utile est quod facimus, stulta est gloria. 

Nihil agere quod non prosit fabella admonet. 

FABVLA XVm. 
FAVO AD IVNONBM DE VOGE SVA. 

Pavo ad lunonem venit indigne ferens, 
Cantus luscinii quod sibi non tribuerit; 
lUum esse cunctis avibus admirabilem^ 
Se derideri, simul ac vocem miserit. 
Tunc consolandi gratia dixit dea: 5 

Sed forma vincis, vincis magnitudine; 
Nitor smaragdi coUo praefulget tuo 
Pictisque plumis gemmeam caudam explicas. 
Quo mi, inqult, mutam speciem, si vincor sono? 
Fatorum arbitrio partes sunt vobis datae : 10 

Ilbi forma, vires aquilae, luscinio melos, 
Augurium corvo, laeva comici omina, 
Omnesque propriis sunt contentae dotibus. 

NoU adfectare quod tibi non est datum, 
Delusa ne spes ad querelam recidat. 15 

PABVLA XIX. 
AE80FVS BESFONDET GABBVIiO. 
Aesopus domino solus cum esset famiUa^ 
Parare cenam iusstts est maturius. 



30 PHAEDRI FABVLARVM 

Ignem er^o quaerens, aliquot lustravit domus. 

Tandemque inyenit, ubi lucernam accendereu 

Tum circum eunti fuerat quod iter longius, 5 

Effecit brevius: namque recta per forum 

Coepit redire. Et quidam e turba garrulus: 

Aesope , medio sole quid cum lumine ? 

Hominem, inquit, quaero, et abiit festinans domum. 

Hoc si molestus ille ad animum rettulit, 10 

Sensit profecto se hominem non visum seni, 
Intempestive qui occupato adluserit. 

POETA. 

Supersunt mihi quae scribam, sed parco sciens; 
Primum esse videar ne tibi molestior, 
Distringit quem multarum rerum varietas; 
Dein siquis eadem forte conari velit, 
Habere ut possit aliquid operis residui: 5 

Quamvis materiae tanta abundet copia, 
Labori faber ut desit, non fabro labor. 
Brevitati nostrae praemium ut reddas, peto, 
Quod es pollicitus: exhibe vocis fidem. 
Nam vita morti propior est cotidie, 10 

Et hoc minus perveniet ad me muneris, 
Quo plus consumet temporis dilatio. 
Si cito rem perages, usus fiet longior: 
Fruar diutius, si celerius cepero. 
Languentis aevi dum sunt aliquae reliquiae» 15 

Auxilio locus est: olim senio debilem 
Frustra adiuvare bonitas nitetur tua, 
Cum iam desierit esse benficio utilis 
Et mors vicina flagitabit debitum. 
Stultum admovere tibi preces existimo, 20 

Proclivis ultro cum sit misericordia. 
Saepe inpetravit veniam confessus reus: 
Quanto innocenti iustius debet dari? 
Tuae sunt partes; fuerunt aliorum priu^ 
Dein simili gyro venient ahorum vices. 25 

Decerne guod religio, quod patitur fides. 



LIBEE III. IV. 31 

Et graviter me tistaie iudicio tuo. 

Excedit animus quem proposuit terminuJD , 

Sed difficulter continetur spiritus, 

Integritatis qui sincerae conscius 3o 

JL noxiorum premitur insolentiis. 

Qui sint, requires; apparebunt tempore. 

Ego, quondam legi quam puer sententiam» 

,,Palam mutire plebeio piaculum est/' 

Dum sanitas constabit, pulchre meminero. 35 



LIBER QVARTVS- 
FOETA AD FABTICVLONEM. 

Cum destinassem terminum operi statuere 
In hoc, ut aliis esset materiae satis, 
C^onsilium tacito corde damnavi meum. 
Nam siquis talis etiam tituli est appetens, 
Quo non pacto indagabit, quidnam omiserim, 5 

Vt illud ipsum cupiat famae tradere, 
Sua cuique cum sit animi cogitatio 
Colorque proprius! Ergo non levitas mihi, 
Sed certa ratio causam scribendi dedit. 
Quare, Particulo, quoniam caperis fabulis, 10 

(Quas Aesopias, non Aesopi, nomino, 
Quia paucas ille ostendit, ego plures fero, 
Usus vetusto genere , sed rebus novis ;) 
Quartum libeUum, cum vacarit, perleges. 
Hunc obtrectare si volet malignitas, 15 

Imilari dum non possit, obtrectet Ucet. 
Mihi parta laus est, quod tu, quod similes tul 
Vestras in chartas verba transfertis mea 
Dignumque longa iudicatis memoria. 
Inlitteratum plausum cur desidero? 20 

PABV^iA L 
A82NV8 £T GALld. 

Qui natus est infeUx^ non vitam modo 
Tristem decurrit, verum post obitum quoque 



32 PHAEDEI FABVLARYM 

Persequitur iUum dura fati miseria. 

Galli Cybebes circum in quaestus ducere 
\finum solebant baiulantem sarcinas. 5 

Is cum labore et plagis esset mortuus^ 
Detracta pelle sibi fecerunt tympana. 
Rogati mox a quodam, delicio suo 
Quidnam fecissent, boc locuti sunt modo: 
Putabat se post mortem securum fore; 10 

Ecce aliae plagae congeruntur mortuo. 

PABVLA n, 

POETA. 

loculare tibi videtur, et sane levi, 
Dum nihil habemus maius, calamo ludimus. 
Sed diligenter intuere has nenias: 
Quantam sub illis utilitatem reperies! 
Non semper ea sunt, quae videntur ; decipit 5 

Frons prima multos: rara mens intellegit, 
Quod interiore condidit cura angulo. 
Hoc ne locutus sine mercede existimer, 
Fabellam adiciam de mustela et muribus* 

Mustela cum annis et senecta debilis 10 

Mures veloces non valeret adsequi, 
Involvit se farina et obscuro loco 
Abiecit neglegenter. Mus escam putans 
Adsiluit et conpressus occubuit neci. 
Alter similiter, deinde perit et tertius. 
Aliquot secutis venit et retorridus, 
Qui saepe laqueos et muscipula effugerat ; 
Proculque insidias cernens hostis callidi : 
Sic valeas, inquit, ut farina es, quae iaces! 

FABVLA m. 
DB WUPE BT WA, 

Fame coacta vulpes alt^ in vinea 
y vam adpetebat summis saliens viribus : 
Quam tangere ut non potuit, discedens ait: 
Nondum matura est; nolo acerbam sumere. 



LIBER IV. 33 

Qui facere quae non possunt verbis elevant» 5 

Adscribere hoc debebunt exemplum sibi. 

PABVLA TV. 

BQVVS ET APBK. 

Equus sedare solitus quo fuerat sitim, 
Dum sese aper volutat, turbavit vadum. 
Hinc orta lis est. Sonipes iratus fero 
Auxiiium petiit hominis^ quem dorso levans 
Redit ad hostem. lactis bunc telis eques 5 

Postquam interfecit, sic locutus traditur: 
Laetor tulisse auxilium me precibus tuis; 
Nam praedam cepi et didici, quam sis utilis; 
Atque ita coegit frenos invitum pati. 
Tum maestus ille : Parvae vindictam rei 
Dum quaero'demens, servitutem repperi* 

Haec iracundos admonebit fabula: 
Inpune potius laedi quam dedi alteri. 

FABVLA V. 
POETA. 

Plus esse in uno saepe quam in turba boni, 
Narratione posteris tradam brevi. 

Quidam decedens tres reliquit filias: 
Vham formosam et oculis venantem viros ; 
At alteram lanificam et frugi, rusticam; 5 

Devotam vino tertiam et.turpissimam. 
Harum autem matrem fecit heredem senex 
Sub condicione, totam ut fortunam tribus 
Aequaliter distribuat, sed tali modo: 
Ne data possideant aut fruantur; tum, simul 10 

Habere res desierint, quas acceperint, 
Centena matri conferant sestertia. 
Athenas rumor inplet. Mater sedula 
luris peritos consulit; nemo expedit, 
Quo pacto non possideant, quod fuerit datum^ 15 

Fructumve capiant ; deinde quae tulerint nihil, 
Quanam ratione conferant pecuniam« 



34 PHAEDRI FABVLARVM 

Postquam consumpta est temporis longi mora, 

Nec testamenti potuit sensus coUigi, 

Fidem advocavit, iure neglecto, parens. 20 

Seponit moechae vestem, mundum muliebrem, 

Lavationem argenteam, eunuchos, glabros; 

Lanificae agellos, pecora, yillam, operarios^ 

Boves, iumenta et instrumentum rusticum; 

Potrici plenam antiquis apothecam cadis, 25 

Domum politam et delicatos hortulos. 

Sic destinata dare cum vellet singulis 

Et adprobaret populus, qui illas noverat» 

Aesopus media subito in turba constitit: 

si maneret condito sensus patri, 30 

Quam graviter ferret, quod voluntatem suam 

Interpretari non potuissent Attici ! 

Rogatus deinde solvit errorem omnium. 

Domum et ornamenta cum venustis hortulis 

Et vina vetera date lanificae rusticae ; 35 

Vestem, uniones, pedisequos et cetera 

lUi adsignate, vitam quae luxu trahit; 

Agros, villamque et pecora cum pastoribus 

Donate moechae. NuIIa poterit perpeti, 

Vt moribus quid teneat alienum suis. 40 

Deformis cultum vendet^ ut vinum paret; 

Agros abiciet moecha, ut ornatum gerat; 

At illa gaudens pecore et lanae dedita 

Quacumque summa tradet luxuriae domum. 

Sic nuUa possidebit, qiiod fuerit datum, 45 

Et dictam matri conferent pecuniam 

Ex pretio rerum, quas vendiderint singulae. 

Ita quod multorum fugit inprudentiam, 
Vnius hominis repperit soUertia. 

FABVLA VI. 
FVGNA MVBIVM ET MVSTEIiABVM. 

Cum victi mures mustelarum exercitu 
(Historia quorum et in tabernis pingitur) 
Fugerent et artos circum trepidarent cavos. 



LIBER IV. 35 

Aegre recepti tamen eyaserunt necem. 

Duces eorum, qui capitibus cornua 5 

Suis ligarant, ut conspicuum in proelio 

Haberent signum^ quod sequerentur milites, 

Haesere in portis suntque capti ab hostibus; 

Quos inmolatos victor avidis dentibus 

Capacis alvi mersit tartareo specu. 10 

Quemcumque populum tristis eventus premit, 
Periclitatur magnitudo principum; 
Minuta plebes facili praesidio latet. 

PABVLA Vn. 

PHAEDBVS. 

Tu, qui^ nasute, scripta destringis mea 
Et hoc iocorum legere fastidis genus, 
Parra libellum sustine patientia, 
Severitatem frontis dum placo tuae 
Et in cothurnis prodit Aesopus novis. 5 

Vtinam nec umquam Pelii nemoris iugo 
Pinus bipenni concidisset Thessala! 
Nec ad professae mortis audacem viam 
Fabricasset Argus opere Palladio ratem^ 
Inhospitalis prima quae ponti sinus 10 

Patefecit in perniciem Graium et barbarum ! 
Namque et superbi luget Aeetae domus, 
Et regna Peliae scelere Medeae iacent, 
Quae saevum ingenium variis involvens modis 
Illic per artus fratris explicuit fugam, 15 

Hic caede patris Peliadum infecit manus. 

Quid tibi videtur? Hoc quoque insulsum est, ais, 
Falsoque dictum; Ipnge quia vetustior 
Aegaea Minos classe perdomuit freta 
lustoque vindicavit exemplo inpetum. 20 

Quid ergo possum facere tibi, iector Cato, 
Si nec fabellae te iuvant nec fabulae ! 
Noli molestus esse omnino litteris^ 
Haiorem exhibeant ne tibi molestiam. 



36 PHAEDRI FABVLARVM 

Hoc illis dictum est; qui stultitia nauseant 25 

Et> ut putentur sapere^ caelum yituperant. 

FABVLA Vm. 
8EBFEN8 AD FABRVM FEBBAELIVM. 

Hordaciorem qui inpfoho dente adpetit, 
Hoc argumento se describi sentiat. 

In officinam fabri venit vipera. 
Haec cum temptaret, siqua res esset cibo, 
Limam momordit. lila contra contumax : 
Quid me, inquit, stulta, dente captas laedere, 
Omne adsufivi ferrum quae conrodere? 

PABVLA IX. 
VVI1PB8 BT CAFBB. 

Homo in periclum simul ac yenit callidus, 
Reperire effugium quaerit alterius malo. 

Cum decidisset vuipes in puteum inscia 
Et altiore clauderetur margine, 

Devenit Iiircus sitiens in eundem locum ; 5 

Simul rogavit, esset an dulcis liquor 
Et copiosus? Illa fraudem moliens : 
Descende, amice; tanta bonitas est aquae, 
Voluptas ut satiari non possit mea. 
Inmisit se barbatus. Tum vulpecula 10 

Evasit puteo, nixa celsis cornibus, 
Hircumque clauso liquit haerentem vado. 

PABVLA X. 
DB VITIIS HOMIIPVM. 

Peras inposuit luppiter nobis duas: 
Propriis repletam yitiis post tergum dedit, 
Alienis ante pectus suspendit gravem. 

Hac re videre nostra mala non possumus; 
Alii simul delinqmmi, censores sumus. 5 



LIBER IV. 37 

FABVLA XI. 
FVB BT IiVCEBNA. ^ ' 

Lucernam fur accendit ex ara lovis 
Ipsumque conpilayit ad lumen suum. 
Qui sacrilegio onustus cum discederet^ 
Repente vocem sancta misit Religio: 
Malorum quamvis ista fuerint munera 5 

Mihique invisa, ut non oifendar subripi^ 
Tamen, sceleste, spiritu culpam lues, • 
Olim cum adscriptus venerit poenae dies. 
S^d ne ignis noster facinori praeluceat, 
Per quem verendos excolit pietas deos, 10 

Veto esse tale luminis conmiercium. 
Ita hodie nec lucernam de flamma deum 
Nec de lucerna fas est accendi sacrum. 

Quot res contineat hoc argumentum utiles, 
Non expiicabit alius, quam qui repperit. 15 

Significat primo saepe^ quos ipse alueris, 
Tibi inveniri maxime contrarios; 
Secundo ostendit scelera non ira deum, 
Fatorum dicto sed puniri temporc ; 
Novissime interdicit, ne cum malefico 20 

Vsum bonus consociet uliius rei. 

FABVLA Xn. 
MAItAS ESSE DIVITLA.S. 

Opes invisae merito sunt forti viro, 
Quia dives arca veram laudem intercipit. 

Caelo receptus propter virtutem Hercules 
Cum gratulantes persalutasset deos, 
Veniente Pluto, qui Fortunae est filius, 5 

Avertit oculos. Causam quaesivit pater. 
Odi, inquit, illum, quia malis amicus est 
Simulque obiecto cuncta corrum^it Ivs£.\q« 



38 PHAEDBI FABVLARVM 

FABVLA Xm, 
DE IiEONE BEGNAKTE. 

Vtilius homini nihil est quam recte loqui: 
Probanda cunctis est quidem sententia; 
Sed ad pemiciem solet agi sinceritas. 

Cum se ferarum regem fecisset leo 
Et aequitatis yellet famam consequi» 5 

A pristina deflexit consuetudine 
Atque inter illas tenui contentus cibo 
Sancta incorrupta iura reddebat fide. 
Postquam labare coepit poenitentia. 



FABVLA XIV. 

PBOMETHEV8. 
^k ^k ^ 

A flctione yeretri linguam mulieris. 
Adfinitatem traxit inde obscenitas. 

FABVLA XV. 
IDEM. 

Rogavit alter, tribadas et moUes mares 
Quae ratio procreasset? Exposuit senex: 

Idem Prometheus, auctor vulgi fictilis, 
(Qui simul ofl^endit ad fortunam, frangitur) 
Naturae partes, veste quas celat pudor, 5 

Cum separatim toto finxisset die, 
Aptare mox ut posset corporibus suis, 
Ad cenam est invitatus subito a Libero. 
Vbi inrigatus multo yenas nectare 
Sero domum est reversus titubanti pede. 10 

Tum semisomno corde et errore ebrio 
Adplicuit virginale generi masculo 
Et masculina membra adplicuit feminis. 
Ita nunc libido pravo fruitur gaudio. 



LIBER IV. 39 

FABVLA XVI. 
D£ CAFBIS BABBATI8. 

Barbam capellae cum inpetrassent ab love, 
Hirci maerentes indignari coepermit» 
Quod dignitatem feminae aequassent suam. 
Sinite, inquit, illas gloria yana frui 
£t usurpare yestri ornatum muneris, 5 

Pares dum non sint yestrae fortitudini. 

Hoc argumentum monet, ut sustineas tibi 
Habitu esse similes, qui sint yirtute inpares. 

FABVLA XVn. 
D£ FOBTVNIS HOMINVM. 

Cum de fortunis quidam quereretur suis, 
Aesopus finxit consolandi gratia : 

Vexata saeyis nayis tempestatibus, 
Inter yectorum lacrimas et mortis metum, 
Faciem ad serenam subito ut mutatur dies, 5 

Ferri secundis tuta coepit flatibus 
Nimiaque nautas hilaritate extollere. 
Facius periclis tum gubernator sophus: 
•Parce gaudere oportet et sensim queri.' — 
Totam aeque yitam miscet-dolor et gaudium. 10 

FABVLA XVm. 

CAiNVM IiSaATI AD lOVElC. 

Canes legatos olim misere ad loyem, 
Melioris yitae tempus oratum suae, 
Vt sese eriperet hominum contumeliis, 
Furfuribus sibi conspersum quod panem darent 
Fimoque turpi maxime explerent famem. 5 

Profecti sunt legati non celeri pede, 
Dum naribus scrutantur escam in stercore. 
Citati non respondent. Vix tandem inyenit 
Eos Mercurius et turbatos adtrahit. 
Tum yero yultum magni ut yiderunt loyis, 10 

Totam timentes concacarunt regiam ; 

Propulsi yero fustibus yadunt foras. 



i 



40 PHAEDBI FABVLARVM 

Vetat dimitti magnus illos luppiter. 

Mirati sibi legatos non revertier, 

Turpe aestimantes aliquid commissum a suis, 15 

Post aliquod tempus aUos adscribi iubent. 

Rumor legatos superiores prodidit. 

Timentes rursus aliquid ne simile accidat, 

Odore canibus anum, sed multo, replent. 

Handata dant: legati mittuntur, statim 20 

Abeunt. Rogantes aditum continuo inpetrant. 

Consedit genitor tum deorum maximus 

Quassatque fulmen: tremere coepere omnia. 

Canes confusi, subitus quod fuerat fragor, 

Repente odorem mixtum cum merdis cacant. 25 

Reclamant omnes, vindicandam iniuriam. 

Sic est locutus ante poenam luppiter: 

Legatos non est regis non dimittere, 

Nec est difficile poenas culpae inponere ; 

Sed hoc feretis pro iudicio praemium: 80 

Non veto dimitti, verum cruciari fame, 

Ne yentrem continere non possint suum. 

lUi autem, qui miserunt yos tam futiles, 

Numquam carebunt hominis contumelia. 

[Ita nunc legatos exspectantes posteri. 

Novum venire qui videt, culum olfacit,] 

FABVLA XIX. 
SEBFEN8. MISEBICORDIA NOCIVA. 

Qui fert malis auxilium, post tempus dolet 
Gelu rigentem quidam colubram sustulit 
Sinuque fovit, contra se ipse misericors; 
Namque ut refecta est, necuit hominem protinus. 
Hanc alia cum rogaret causam facinoris, 5 

Respondit: Nequis discat prodesse inprobis. l 



FABVLA XX. 
VVLPBS BT DRACO. 

Vulpes, cubile fodiens, dum terram eruit 
Agitque plures altius cuniculos. 



ij 



LBBEE IV. 41 

Peryenit ad draconis speluncam intimam, 

Custodiebat qui thesauros abditos. 

Hunc simul aspexit. Oro, ut inprudentiae 5 

Des primum veniam; deinde si pulchre yides, 

Quam non conveniens aurum sit vitae meae, 

Respondeas clementer. Quem fructum capis 

Hoc ex labore, quodve tantum est praemium, 

Vt careas somno et aevum in tenebris exigas? 10 

Nullum, inquit ille» verum hoc a summo mihi 

love adtributum est. Ergo nec sumis tibi 

Nec ulli donas quicquam? Sic fatis placet. 

Nolo irascaris, Ubere si dixero: 

Dis est iratis natus, qui est similis tibi. 15 

Abiturus illuc, quo priores abierunt, 
Quid mente caeca miserum torques spiritum? 
Tibi dico, avare, gaudium heredis tui, 
Qui ture superos, ipsum te fraudas cibo, 
Qui tristis audis musicum citharae sonum, 20 

Quem tibiarum macerat iucunditas, 
Opsoniorum pretia cui gemitum exprimunt, 
Qui dum quadrantes aggeras patrimonio 
Caelum fatigas sordido periurio, 

Qui circumcidis omnem inpensam funeri, 25 

Libitina nequid de tuo faciat lucri. 



FABVLA XXI. 

FHAEDRVS. 

Quid iudicare cogitet livor modo, 
Licet dissimulet, pulchre tamen intellego. 
Quicquid putabit esse dignum memoria, 
Aesopi dicet; si quid minus adriserity 
A me contendet fictum quovis pignore. 
Quem volo refelli iam nunc responso meo: 
Sive hoc ineptum sive laudandum est opus, 
Invenit ille» nostra perfecit manus. 
Sed exsequamur coeptum propositi ordinem. 



42 PHAEDBI FABVLARVM 

FABVLA XXn. 
DE SIMONIDE. 

Homo doctus in se semper divitias habet. 
Simonides, qui scripsit egregium melos, 
Quo paupertatem sustineret facilius, 
Circum ire coepit urbes Asiae nobiles, 
Mercede accepta laudem victorum canens. 5 

Hoc genere quaestus postquam locupks factus est, 
Redire in patriam yoluit cursu pelagio ; 
Erat autem, ut aiunt, natus in Cia insula: 
Ascendit navem, quam tempestas horrida 
Simul et vetustas medio dissolvit mari. 10 

Hi zonas, illi res pretiosas colligunt, 
Subsidium vitae. Quidam curiosior: 
Simonide, tu ex opibus nil sumis tuis? 
Mecum, inquit, mea sunt cuncta. Tunc pauci enatant, 
Quia plures onere degravati perierant. 15 

Praedones adsunt, rapiunt, quod quisque extulit, 
Nudos relinquunt. Forte Clazomenae prope 
Antiqua fuit urbs, quam petierunt naufragi. 
Hic litterarum quidam studio deditus, 
Simonidis qui saepe versus legerat 20 

Eratque abseiitis admirator maximus, 
Sermone ab ipso cognitum cupidissime 
Ad se recepit; veste, nummis, familia 
Hominem exornavit. Ceteri tabuiam suam 
Portant rogantes victum. Quos casu obvios 25 

Simonides ut vidit: Dixi, inquit, mea 
Mecum esse cuncta; vos quod rapuistis, perit. 

FABVLA XXTTT. 
MONS FABTVBIENS. 

Mons parturibat, gemitus inmanes ciens, 
Eratque in terris maxima exspectatio. 
At ille murem peperit. Hoc scriptum est tibi, 
Qui, magna cum minaris, extricas nihil. 



UBER IV. 43 

FABVLA XXIV. 
FOBMICA ET MV8GA. 

Nihil agere quod non prosit, fabella admonet. 

Formica et musca contendebant acriter, 
Quae pluris esset. Musca sic coepit prior: 
Conferre nostris tu potes te laudibus? 
Vbi inmolatur, exta praegusto deum; 
Horor inter aras, templa perlustro omnia. 5 

In capite regis sedeo, cum visum est mihi/ 
Et matronarum casta delibo oscula. 
Laboro nihil, atque optimis rebus fruor. 
Quid horum simile tibi contingit , rustica ? 
Est gloriosus sane convictus deum, 10 

Sed illi, qui invitatur» non qui invisus est. 
Aras frequentas: nempe abigeris, quom yenis. 
Reges conmemoras et matronarum oscula ; 
Super etiam iactas, tegere quod debet pudor. 
Nihil laboras: ideo cum opus est, nil habes. 15 

Ego granum in hiemem cum studiose congero, 
Te circa murum pasci video stercore. 
Aestate me lacessis; cum bruma est, siles. 
Mori contractam cum te cogunt frigora, 
Me copiosa recipit incolumem domus. 20 

Satis profecto rettudi superbiam. 

Fabella talis hominum discernit notas 
Eorum, qui se falsis ornant laudibus, 
Et quorum virtus exhibet solidum decus. 

FABVLA XXV. 
FOETA. 

Quantum valerent inter homines litterae, 
Dixi superius: quantus nunc illis honos 
A superis sit tributus, tradam memoriae. 

Simonides idem ille, de quo rettuli, 
Victori laudem cuidam pyctae ut scriberet» 5 

Certo conductus pretio secretum petit. 
Exigua cum frenaret materia inpetum» 



44 PHAEDRI FABVLARVM 

Vsus poetae more est et licentia 

Atque interposuit gemina Ledae pignera, 

Auctoritatem similis referens gloriae. 10 

Opus adprobavit; sed mercedis tertiam 

Accepit partem. Cum relicuam posceret: 

Illi, inquit, reddent, quorum sunt laudis duae. 

Verum, ut ne irate te dimissum censeas 

Ad cenam mihi promitte ; cognatos volo 15 

Hodie invitare, quorum es in numero mihi. 

Fraudatus quamvis et dolens iniuria, 

Ne male dissimulans gratiam corrumperet» 

Promisit. Rediit hora dicta, recubuit. 

Splendebat hilare poculis convivium ; 20 

Magno adparatu laeta resonabat domus» 

Repente duo cum iuvenes sparsi pulvere, 

Sudore multo diffluentes, corpore 

Humanam supra formam, cuidam servulo 

Mandant, ut ad se provocet Simonidem; 25 

Illius interesse, ne faciat moram. 

Homo perturbatus excitat Simonidem. 

Vnum promorat vix pedem triclinio, 

Ruina camarae subito oppressit ceteros ; 

Nec ulli iuvenes sunt reperti ad ianuam. 30 

Vt est vulgatus ordo narratae rei, 

Omnes scierunt numinum praesentiam 

Vati dedisse vitam mercedis loco. 

FOETA AD FABTICVIiOIV^BlC 

Adhuc supersunt multa, quae possim loqui, 
Et copiosa abundat rerum varietas ; 
Sed temperatae suaves sunt argutiae, 
Immodicae offendunt. Quare, vir sanctissime, 
Particulo, chartis nomen victurum meis, 5 

Latinis dum manebit pretium litteris, 
Si non ingenium, certe brevitatem adproba, 
Quae conmendari tanto debet iustius, 
Quanto poetae sunt molesti validius. 



LIBER V. 45 



LIBER QVINTVS, 

IDEM FOETA. 

Aesopi nomen sicubi interposuero, 
Cui reddidi iam pridem quicquid debui» 
Auctoritatis esse scito gratia: 
Vt quidam artifices nostro faciunt seculo, 
Qui pretium operibus maius inveniunt, noYO 5 

Si marmori adscripserunt Praxitelen suo, 
Trito Myronem argento, tabulae Zeuxidem. 
Adeo fucatae plus vetustati favet 
Invidia mordax quam bonis praesentibus. 
Sed iam ad fabeUam talis exempli feror. 10 

FABVLA I. 

DEMETBIVS BEX ET MENAimEB FOETA« 

Qaomodo saepe fallatar hominam iadicium. 

Demetrius, qui dictus est Phalereus, 
Athenas occupavit inperio inprobo. 
Vt mos est vulgi, passim et certatim ruit 
,,FeIiciter!" succlamans. Ipsi principes 
niam osculantur, qua sunt oppressi» manum, 5 

Tacite gementes tristem fortunae vicem. 
Quin etiam resides et sequentes otium, 
Ne defuisse noceat, repunt ultimi; 
In quis Menander, nobilis comoediis, 
Quas ipsum ignorans legerat Demetrius 10 

Et admiratus fuerat ingenium viri, 
Vnguento delibutus, vestitu fluens, 
Veniebat gressu delicato et languido. 
Hunc ubi tyrannus vidit extremo agmine: 
Quisnam cinaedus ille in conspectum meum 15 

Audetvenire? Responderunt proximi: 
Hic est Menander scriptor. Mutatus statim: 
Homo, inquit, fieri non potest formosior« 



46 PHAEDBI FAB7LARVM 

FABVLA n. 
VIATOILBS ET laATBO. 

Duo cum incidissent in latronem milites^ 
Vnus profugit, alter autem restitit 
Et vindicavit sese forti dextera. 
Latrone occiso timidus accurrit comes 
Stringitque gladium, dein reiecta paenula: 5 

Cedo, inquit, illum; iam curabo sentiat, 
Quos attemptarit. Tunc, qui depugnaverat: 
Vellem istis yerbis saltem adiuvisses modo; 
Constantior fuissem vera existimans. 
Nunc conde ferrum et linguam pariter futilem, 10 

Vt possis alios ignorantes fallere. 
Ego» qui sum expertus, quantis fugias viribus» 
Scio, quam virtuti non sit credendum tuae. 

Illi adsignari debet haec narratio, 
Qui re secunda fortis est, dubia fugax. 15 

FABVLA m. 
CAliVVS BT mvsca; 

Calvi momordit musca nudatum caput; 
Quam opprimere captans alapam sibi duxit gravem. 
Tunc illa inridens: Punctum volucris parvulae 
Voluisti morte ulcisci ; quid facies tibi, 
Iniuriae qui addideris contumeliam? 
Respondit: Mecum facile redeo in gratiaro, 
Quia non fuisse mentem laedendi scio. 
Sed te, contempti generis animal inprobum, 
Quae delectaris bibere bumanum sanguinem, 
Optem necare vel maiore incommodo. 10 

Hoc argumentum venia donari docet» 
Qui casu peccat. Nam qui consilio est nocens, 
Hlum esse quavis dignum poena iudico. 

FABVLA rV. 

ASINVS ET FOBCELIiVS. 

Quidam inmolasset verrem cum sancto Herculi, 
Cui pro saluti votum debebat sua» 



LIBEB V. 47 

AseUo iussit reliquias poni hordei. 

Qiias aspematus ille sic locutus est: 

Libenter istum prorsus adpeterem cibum, 5 

Nisi, qui nutritus illo est, iugulatus foret. 

Huius respectu fabulae deterritus 
Periculosum semper vitavi lucrum. 
Sed dicis: Qui rapuere divitias, habent. 
Numeremus agedum, qui deprensi perierunt. 10 

Maiorem turbam punitorum reperies. 
Paucis temeritas est bono, multis malo. 

FABVLA V. 

SCVBBA BT RVSTIOVS, 

Pravo favore labi mortales solent 
Et, pro iudicio dum stant erroris sui» 
Ad poenitendum rebus manifestis agi. 

Facturus ludos quidam dives nobiles 
Proposito cunctos invitavit praemio, 5 

Quam quisque posset ut novitatem ostenderet 
Venere artifices laudis ad certamina ; 
Quos inter scurra, notus urbano sale, 
Habere dixit se genus spectaculi, 
Quod in theatro numquam prolatum foret. 10 

Dispersus rumor civitatem concitat. 
PauIIo ante vacua turbam deficiunt loca. 
In scena vero postquam solus constitit 
Sine adparatu, nullis adiutoribus, 
Silentium ipsa fecit exspectatio. 15 

Ille in sinum repente demisit caput 
Et sic porcelli vocem est imitatus sua, 
Verum ut siibesse pallio contenderent 
Et excuti iuberent. Quo facto simul 
Nihil est repertum, multis onerant laudibus 20 

Hominemque plausu prosequuntur maximo. 
Hoc vidit fieri rusticus. Non mehercule 
Me vincet» inquit : et statim professus est 
Idem facturum melius se postridie. 
Fit turba maior. lam favor mentes tenet *^ 



48 PHAEDRI PABVLARVM 

Et derisuri, non spectaturi, sedent. 

Vterque prodit. Scurra degrunnit prior 

Movetque plausus et clamores suscitat. 

Tunc simulans sese yestimentis rusticus 

Porcellum obtegere, (quod faciebat scilicet, 30 

Sed, in priore quia nil compererant, latens) 

Pervellit aurem vero, quem celaverat, 

Et cum dolore vocem naturae exprimit. 

Adclamat populus scurram multo similius 

Imitatum, et cogit rusticum trudi foras. 35 

At ille profert ipsum porcellum e sinu, 

Turpemque aperto pignore errorem probans: 

En hic declarat, quales sitis iudices! 

FABVLA VI. 
CALWS ET QVIDAM AEQVE FHiIS DEFECTVS. 

Invenit calvus forte in trivio pectinem. 
Accessit alter, aeque defectus pilis. 
Heia! inquit, in commune quodcumque est lucri. 
Ostendit ille praedam et adiecit simul: 
Superum voluntas favit; sed fato invido 5 

Carbonem, ut aiunt, pro thesauro invenimus. 

Quem spes delusit, huic querela convenit. 

FABVLA Vn. 

FBINCEFS TIBICEN. 

Vbi vanus animus aura captus frivola 
Adripuit insolentem sibi fiduciam, 
Facile ad derisum stulta levitas ducitur. 

Princeps tibicen notior paullo fuit, 
Operam Bathyllo solitus in scena dare. 5 

Is forte ludis (non satis memini quibus) 
Dum pegma rapitur, concidit casu gravi 
Nec opinans, et sinistram fregit tibiam, 
Duas cum dextras maluisset perdere. 
Inter manus sublatus et multum gemens 10 

Domum refertur. Aliquot menses transeunty 
Ad sanitatem dum venit curatio* 



LIBER V. 49 

Vt spectatorum mos est, id lepidum genus 

Desiderare coepit, cuius flatibus 

Solebat excitari saltantis Tigor. 15 

Erat facturus ludos quidam nobilis. 
Vt incipiebat ingredi Princeps, eum 
Adducit pretio precibus, ut tantummodo 
Ipso ludorum ostenderet sese die. 
Qui simul advenit, rumor de tibicine 20 

Fremit in theatro. Quidam adfirmant mortuum, 
Quidam in conspectum proditurum sine mora. 
Aulaeo misso, devolutis tonitribus 
Di sunt locuti more translaticio. 

Tunc chorus ignotum modo reducto canticum 25 

Insonuity cuius haec fuit sententia: 
,,Laetare, incolumis Roma, salvo Principe!'' 
In plausus consurrectum est. lactat basia 
Til}icen ; gratulari fautores putat. 
Equester ordo stultum errorem intellegit 30 

Magnoque risu canticum repeti iubet. 
Iteratur iilud. Homo meus se in pulpito 
Totum prosternit. Plaudit inludens eques. 
Rogare populus hunc coronam existimat. 
Vt vero cuneis notuit res omnibus, 35 

Princeps, ligato crure nivea fascia, 
Niveisque tunicis, niveis etiam calceis, 
Superbiens honore divinae domus, 
Ab universis capite est protrusus foras, 

FABVLA Vm, 
TBMPVS. 

Cursu volucri, pendens in novacula, 
Calvus, comosa fronte, nudo occipitio, 
(Quem si occuparis, teneas; elapsum semel 
Non ipse possit luppiter reprehendere,) 
Occasionem rerum significat brevem. 5 

EfTectus inpediret ne segnis mora, 
Finxere antiqui talem effigiem TemporU* 

PHAEDBVB, \. 

•••',• » V , 
« • ^ «• % " 



50 PHAEDBI FABVLARVM 

FABVLA IX. 
TAVBVS BT ViTVLVS. 

Angusto in aditu taurus luctans cornibus 
Cum vix intrare posset ad praesepia, 
Monstrabat vitulus quo se pacto flecteret. 
Tace, inquit, ante hoc novi, quam tu natus es. 

Qui doctiorem emendat, sibi dici putet. 5 

FABVLA X. 
CANIB ET SV8 ET VENATOB. 

Adversus omnes fortis yeloces feras 
Canis cum domino semper fecisset satis, 
Languere coepit annis ingravantibus. 
Aliquando obiectus hispidi pugnae suis 
Adripuit aurem: sed cariosis dentibus 5 

Praedam dimisit. Hic tunc venator dolens 
Canem obiurgabat. Cui senex contra Lacon: 
Non te destituit animus, sed vires meae. 
Quod fuimus, lauda, si iam damnas» quod sumus. 

Hoc cur, Philete, scripserim, pulclire vides. 10 



APPENDIX. 

PABVLAE NOVAE. 

FABVLA L 
SOilVS BT WTiPES. 

Ayaxum etiam quod sibi superest non libentcr dare. 

Vulpem rogabat partem caudae simius, 
Contegere honeste posset ut nudas nates; 
Cui sic maligna: Longior fiat iicet, 
Tamen illam citius per iutum et spinas traham, 
Tlbj quam partem quamvis parvam inpertiar. 



UBER V. APPENDLK. 51 

FABVLA n. 
AVCTOB. 

Non esse plus aequo petendum. 

Arbitrio si natura finxisset meo 
Genus mortale» longe foret instructius: 
Nam cuncta nobis attribuisset commoda, 
Quaecumque indulgens Fortuna animali dedit: 
Elephanti vires, et leonis inpetum, 5 

Cornicis aevum, gloriam tauri trucis, 
Equi yelocis placidam mansuetudinem, 
Et adesset homini sua tamen sollertia. 
Nimirum in caelo secum ridet luppiter, 
Magno haec consilio qui negavit hominibus, 10 

Ne sceptrum mundi raperet nostra audacia. 

Ergo contenti munere invicti loyis 
Fatalis annos decurramus temporis, 
Nec plus conemur quam sinit mortalitas. 

FABVLA m. 

HEBCVBIVS ET DVAE MVTiIEBES. 

De eodem aJia fabella. 
Mercurium hospitio mulieres olim duae 
Inliberali et sordido receperant: 
Quarum una in cunis paryum habebat filium, 
Quaestus placebat alteri meretricius. 
Ergo ut referret gratiam officiis parem, 5 

Abiturus et iam limen excedens ait: 
Deum yidetis; tribuam yobis protinus, 
Quod quae^ue optarit. Mater suppliciter rogat, 
Barbatum ut yideat natum quam primum suiim; 
Moecha» ut sequatur sese quicquid tetigerit. 10 

Volat Mercurius, intro redeunt mulieres. 
Barbatus infans ecce yagitus ciet. 
Id forte meretrix cum rideret yalidius» 
Nares repleyit humor, ut fieri solet. 
Emungere igitur se yolens prendit manu 15 

Traxitque ad terram nasi longitudinem, 
£t aiiam ridens ipsa ridenda exstitit. 



52 PHAEDRI FABVLARVM 

FABVLA IV. 
FROMETKEVS ET DOIjVS. 

De veritate et mendacio. 

Olim Prometheus seculi figulus novi 
Cura subtili Veritatem fecerat, 
Vt iura posset inter homines reddere. 
Subito accersitus nuntio magni lovis 
Commendat officinam fallaci Dolo, 5 

In disciplinam nuper quem receperat. 
Hic studio accensus, facie simulacrum pari, 
Vna statura, simile et membris omnibus, 
Dum tempus habuit, callida finxit manu. 
Quod prope iam totum mire cum positum foret, 10 

Lutum ad faciendos illi defecit pedes. 
Redit magister, quo festinanter Dolus 
Metu turbatus in suo sedit loco. 
Mirans Prometheus tantam similitudinem, 
Propriae videri yoluit artis gloriam. 15 

Igitur fornaci pariter duo signa intulit; 
Quibus percoctis atque infuso spiritu, 
Modesto gressu sancta incessit Veritas; 
At trunca species haesit in vestigio. 
Tunc falsa imago atque operis furtivi labor 20 

Mendacium adpellatum est; quod negantibus 
Pedes habere facilis est consensio. 

Simulata interdum vitia prosunt hominibus, 
Sed tempore ipso tamen apparet veritas. 

FABVLA V. 
AVCTOB. 

Sensum aestimandam esse, non verba. 

Ixion quod versari narratur rota, 
Volubilem Fortunam iactari docet. 
Adversus altos Sisyphus montes agens 
Saxum labore summo, quod de vertice, 
Sudore semper irrito revolvitur, 5 

Ostendit bominum sine fine esse miserlas. 



APPENDIX. 53 

Quod 8tans in amne Tantalus medio sitit» 

Avari describuntur, quos circumfluit 

Vsus bonorum, sed nil possunt tangere. 

Vrnis scelestae Danaides portant aquas, 10 

Pertusa nec conplere possunt dolia ; 

Immo, luxuriae quicquid dederis, perfluet. 

Novem porrectus Tityos est per iugera, 

Tristi renatum suggerens poenae iecur; 

Quo quis maiorem possidet terrae locum» 15 

Hoc demonstratur cura graviore adfici. 

Consulto involyit yeritatem antiquitas, 

Vt sapiens intellegeret, erraret rudis. 

FABVLA VI. 
AVCTOR. 

Vtilius nobis quid sit dic, Phoebe, obsecro» 
Qui Delphos et formosum Parnasum incolis. 
Quid est? sacratae yatis horrescunt comae, 
Tripodes moventur, mugit adytis Religio» 
Tremuntque lauri et ipse pallescit dies. 5 

Voces resolvit icta Pytho numine : 
Audite gentes Delii monitus dei : 
Pietatem colite; vota superis reddite; 
Patriam, parentes, natos, castas coniuges 
Defendite armis, hostem ferro pellite; 10 

Amicos sublevate; miseris parcite; 
Bonis favete , subdolis ite obviam ; 
Delicta vindicate ; cohibete inpios ; 
Punite turpi thalamos qui violant stupro; 
Malos cavete ; niilli nimium credite. 15 

Haec elocuta concidit virgo furens : 
Furens profecto, nam quae dixit perdidit. 

FABVLA Vn. 
AESOFVS £T SCRIPTOB. 
Aesopo quidam scripta recitarat mala, 
In quis inepte multum se iactaverat. 
Scire ergo cupiens qmdnam s^tiWx^V. %«ivki^. 



54 PHAEDRI PABVLAEVM 

Numquid tibi, inquit, visus sum superbiorT 
Haud vana nobis ingeni fiducia est. 
Confectus ille pessimo volumine : 
Ego, inquit, quod te laudas veliementer probo, 
Namque hoc ab alio numquam continget tibi. 

PABVLA Vm. 
FOMFEIVS MAGirVS £T EIVS MHiES. 

Qaam dif&cile sit bominem nosse. 
Magni Pompei miles vasti corporis 
Fracte ioquendo et ambulando molliter 
Famam cinaedi traxerat certissimam. 
Hic insidiatus nocte iumentis ducis, 
Cum veste et auro et magno argenti pondere 5 

Avertit mulos. Factum rumor dissipat; 
Arguitur miles, rapitur in praetorium. 
Tum Magnus: Quid? ait» tune me, commilito, 
Spoliare es ausus? llle continuo exscreat 
Sibi in sinistram et sputum digitis dissipat. 10 

Sic, imperator, oculi exstillescant mei, 
Si vidi aut tetigi. Tum vir animi simplicis 
Id dedecus castrorum propelli iubet, 
Nec cadere in illum credit tantam audaciarm. 
Breve tempus intercessit, et fidens manu 15 

Vnum e Romanis provocabat barbarus. 
Sibi quisque metuit; primi quin mussant duces. 
Tandem cinaedus habitu, sed Mars viribus, 
Adit sedentem pro tribunali ducem, 
Etvocemolli: Licet? Enimvero eici 20 

Virum ut in re atroci Magnus stomachans inperat. 
Tum quidam senior ex amicis principis: 
Hunc ego committi satius Fortunae arbitror, 
In quo iactura levis est, quam fortem virum, 
Qui casu victus temeritatis te arguat. 25 

Assensit Magnus et permisit militi 
Prodire contra; qui mirante exercitu, 
Dj(^o ceJeritis liostis abscidit caput 
Vlctorque rediiU His tunc Pompeius ftu^er: 



APPENDIX. 65 

Corona, miles» equidem te dono libens, 30 

Quod vindicasti laudem Romani inperi ; 
Sed exstillescant oculi sic, inquit» mei, 
Turpe illud imitans ius iurandum militis, 
Nisi tu abstulisti sarcinas nuper meas. 

FABVLA IX. 
IVNO, VSNVS £T GAIiLINA. 

Cum castitatem luno laudaret suam, 
lucunditatis causam non sprevit Venus, 
Nullamque ut affirmaret esse illi parem» 
Interrogasse sic gallinam dicitur: 
Dic sodes, quanto possis satiari cibo. 5 

Respondit illa: Quicquid dederis, satis erit, 
Sic» ut concedas pedibus aliquid scalpere. 
Ne scalpas, inquit, satis est modius tritici? 
Plane, immo nimium est, sed permitte scalpere. 
Ex toto, nequid scalpas, quid desideras? 10 

Tum denique illa fassa est naturae malum: 
Licet horreum mi pateat, ego scalpam tamen. 
Risisse luno dicitur Veneris ioco, 
Quia per gallinam denotavit feminas. 

PABVLA X. 

FATERFAMHiIAS ET AESOFVa. — ^ 

Quomodo domanda sit ferox iuventas. 

Paterfamilias saevum habebat filium. 
Hic e conspectu cum patris recesserat, 
Verberibus servos afficiebat plurimis 
Et exercebat fervidam adolescentiam. 
Aesopus ergo narrat hoc breviter seni : 5 

Quidam iuvenco vetulum adiungebat bovem. 
Is cum refugiens inpari collo iugum 
Aetatis excusaret vires languidas: 
Non est quod timeas, inquit illi rusticus; 
Non ut labores facio, sed ut istum domes, 10 

Qui calce et cornu multos reddit debiles. 
Et tu nisi istum tecum assidue d^\A.tk&% 



56 PHAEDBI FABVLARVM 

Feroique ingenium conprimis clementia, 
Vide , ne querela maior accrescat domus. 

Atrocitati mansuetudo est remedium. , 15 

FABVLA XI. 

ASSOFVS ET VICTOR GYMNIOVS. 

Quomodo conprimatar aliqnando iaotaatia. 

Victorem forte gymnici certaminis 
lactantiorem cum vidisset Pliryx soplius, 
Interrogavit» an plus adversarius 
Valuisset eius? Ule: Ne istud dixeris; 
Multo fuere vires maiores meae. 5 

Quod, inquit, ergo, stulte, meruisti decus, 
Minus valentem si vicisti fortior ? 
Ferendus esses, forte si te diceres 
Superasse» melior qui fuisset viribus. 

FABVLA Xn. 
A8INV8 AX> IiYRAU. 

Asinus iacentem vidit in prato lyram. 
Accessit et temptavit chordas ungula ; 
Sonuere tactae. Bella res, sed mehercules 
Male cessit, Inquit, artis quia sum nescius. 
Si repperisset aiiquis hanc prudentior, 5 

Divinis aures oblectasset cantibus. 

Sic saepe ingenia calamitate intereidunt. 

FABVLA Xm. 

MVTjIEB VIDVA £T MUiES. ^ 

Quanta sit inconstantia et libido muliernjn. 
Per aliquot annos quaedam dilectum virum 
Amisit et sarcophago corpus condidit; 
A quo revelli nullo cum posset modo 
Et in sepulcro vitam lugens degeret, 
Glaram assecuta est famam castae mulieris. 5 

Interea fanum qui conpilarant lovis, 
Cruci suffixi luerunt poenas numini. 
Horum reJiquias nequis posse^ tollere. 



AFFENDIX. 57 

Custodes dantnr milites cadavemm 

Monumentum iuxta, mulier quo se incluserat. 10 

Aliquando sitiens unus de custodibus 

Aquam roga?it media nocte ancillulam, 

Quae forte dominae tunc adsistebat suae 

Dormitum eunti ; namque lucubrayerat 

Et usque in serum vigilias perduxerat 15 

Paulum reclusis foribus miles prospicit 

Videtque et aegram, et facie pulchra feminam. 

Correptus animus ilico succenditur 

Et uritur sensim inpotentis cupiditas. 

Soilers acumen miile causas inyenit, 20 

Per quas videre posset viduam saepius. 

Cotidiana capta consuetudine 

Paulatim facta est advenae submissior; 

Mox artiore yinxit animum copula. 

Hic dum consumit noctes custos diligens, 25 

Desideratum est corpus ex una cruce. 

Turbatus miles factum exponit mulieri. 

At sancta mulier: Non est quod timeas, ait, 

Virique corpus tradit figendum cruci, 

Ne subeat ille poenas neglegentiae. 30 

Sic turpitudo laudis obsedit locum. 

PABVLA XrV. 
DVO IWBNES SFON8I DIVIBS ET PAVPEB. 

Fortunam interdmn praeter spem bomimbos favere. 
Vnam expetebant virginem iuvenes duo; 
Vicit locuples genus et formam pauperis. 
Vt nuptiarum dictus advenit dies, 
Amans dolorem quia non poterat perpeti, 
Maerens propinquos contulit se in hortulos, 5 

Quos ultro patdo villa ditis splendida 
Erat acceptura virginem e matris sinu, 
Parum ampia in urbe visa quod fuerat domus. 
Pompa explicatur, turba concurrit frequens, 
Et coniugalem praebet Hymenaeus facem. vv 

Asellus autem, qui solebat pavv\^^T\. 



58 PHAEDRI FABVLARVM 

Quaestum deferre, stabat portae in limine. 

Illum puellae casu conducunt suae, 

Viae labores teneros ne laedant pedes. 

Repente caelum, Veneris misericordia, 15 

Ventis movetur, intonat mundi fragor 

Noctemque densis harridam nimbis parat: 

Lux rapitur oculis et simul vis grandinis 

Effusa trepidos passim comites dissipat, 

Sibi quemque cogens petere praesidium fuga. 20 

Asellus notum proximum tectum subit 

Et voce niagna sese venisse indicat. 

Procurrunt pueri, pulchram aspiciunt virginem 

Et admirantur: deinde domino nuntiant. 

Inter sodales ille paucos accubans 25 

Amorem crebris avocabat poculis. 

Vbi nuntiatum est, recreatus gaudiis 

Hortante Baccho et Venere, dulces perficit 

Aequalitatis inter plausus nuptias. 

Quaerunt parentes per praeconem filiam; 30 

Novus maritus coniuge amissa dolet. 

Quid esset actum postquam populo innotuit, 

Omnes favorem conprobarunt caelitum. 

FABVLA XV. 

ASSOFVS £T POMmA. 

Quam noceat saepe verum dicere. 
Aesopus turpi cum serviret feminae, 
Quae se expingendo totum intricaret diem, 
Vestem, uniones, aurum» argentum sumeret» 
Nec inveniret digito qui se tangeret: 
Licetne paucis, inquit? Dicas. Censeo, 5 

Quidvis efficies, cultum si deposueris. 
Adeone videor tibi per me meliuscula? 
Immo, ni dederis, sponda cessabit tua. 
At non cessabunt latera, respondit, tua, 
Et obiurgari iussit servum garrulum. 10 

Post paullo armillam tollit fur argenteam. 
Quam noD apparere est ul dictum mulieri» 



APPENDIX. 59 

Omnes furore plena Tocat et verbera 

Proponit gravia , venim si non dixerint. 

Aliis minare, me certe haud falles, ait, 15 

Flagris sum caesus, verum quia dixi mode. 

FABVLA XVI. 
QAIiIiVS IiECTICA A FEIiIBVS VZSCTVS. 

Niinia.m securitatem saepe in periculum homineB ducere. 

Feles habebat gallus lecticarios. 
Hunc gloriosum vulpes ut vidit vehi, 
Sic est locuta: Moneo praecaveas dolum; 
Istorum vuitus namque si consideras, 
Praedam portare iudices, non sarcinam. 5 

» « « 

Postquam esurire coepit saeva societas, 
Discerpsit dominum et fecit partes facinoris. 

PABVLA XVn. 

SCBOFA FABTVKIENS ET laVFVS. 

Faciendum prius hominis periculum, quam eius te 

committas fideL 

Premente partu scrofa cum gemeret iacens, 
Accurrit lupus et obstetricis partibus 
Se posse fungi dixit, promittens open 
Quae vero nosset pectoris fraudem inprobi, 
Suspectum ofQcium repudiavit malefici 5 

Et: Satis est, inquit, si recedes longius. 
Quod si perfidiae se commisisset lupi» 
Partus dolore fata conplesset sua. 

FABVLA XVm. 
AESOFVS ET SEBWS FBOFVaV8«-««^ 

Non esse malo addendum malum. 

Servus profugiens dominum naturae asperae, 
Aesopo occurrit notus e vicinia. 
Quid tu confusus? Dicam tibi clare, pater» 
Hoc namque es dignus appellari nomine, 
Tuto querela quia apud le dei^QmVos* 



60 PHAEDEI FABVLARVM 

Plagae supersunt, desunt mihi cibaria; 

Subinde ad villam mittor sine viatico. 

Domi si coenat, totis persto noctibus, 

Sive est vocatus, iaceo ad lucem in semita. 

Emerui libertatem, canus servio. 10 

Ullius essem culpae mihi si conscius, 

Aequo animo ferrem: numquam sum factus satur 

Et super infelix saevum patior dominium. 

Has propter causas et quas longum est promere, 

Abire destinavi, quo tiderint pedes. 15 

Ergo, inquit, audi: cum mali nil feceris, 

Haec experiris, ut refers, incommoda: 

Quid si peccaris? quae te passurum putas? 

Tali consilio est a fuga deterritus. 

PABVLA XIX. 

EQWS QVADBIGAIiIS IN PISTRINVM 

VBNVMDATVS. 

Ferendum esse aequo auimo, quicquid acciderit. 

Equum e quadriga multis palmis nobiiem 
Abegit quidam et in pistrinum vendidit. 
Productus ad bibendum cum foret a molis» 
In circiun aequales ire conspexit suos, 
Vt grata ludis redderent certamina. 5 

Lacrimis obortis: Ite felices, ait, 
tSelebrate sine me cursu soUemnem diem; 
Ego quo scelesta furis attraxit manus, 
Ibi sorte tristi fata deflebo mea. 

FABVLA XX. 

VBSVS E8VBIENS. 

Si quando in silvis urso desunt copiae, 
Scopulosum ad littu3 currit et prendens petram 
Pilosa crura sensim demittit vado; 
Quorum inter villos cancri simul ut haeserunt, 
In terram arripiens excutit praedam maris 5 

Escaque fruitur passim collecta vafer. 
Ergo etiam stultis acuit ingenium {ssues. 



APPENDIX. 61 



PABVLA XXI. 
VIATOB ET COBVVS. 

Yerbis saepenuinero homines decipi solere. 

Quidam per agros devium carpens iter 
Av£ exaudivit et moratus paululum, 
Adesse ut vidit neminem, cepit gradum. 
Iterum salutat idem ex occulto sonus. 
Voce hospitali confirmatus restitit, 5 

Vt, quisquis esset, par officium reciperet. 
Cum circumspectans errore haesisset diu 
Et perdidisset tempus aiiquot milium, 
Ostendit sese corrus et superyolans 
AvE usque ingessit. Tum se lusum intellegens: 10 

At male tibi sit, inquit, ales pessime, 
Qui festinantis sic detinuisti pedes. 

FABVLA XXn. 
FASTOB £T CAFEIiIiA. 

Nil occultam esse, quod non reveletur. 

Pastor capellae cornu baculo fregerat: 
Rogare coepit, ne se domino proderet. 
Quamvis indigne laesa, reticebo tamen; 
Sed res clamabit ipsa, quid deliqueris. 

PABVLA XXm. 

SEBFENS £T IiACEBTA. 

Ubi leonis pellis deficit, yulpinam induendam esse. 
hoc est, ubi deficiunt yires, astu utendum. 

Serpens lacertam forte adversam prenderat; 
Quam devorare patula cum vellet gula, 
Arripuit illa prope iacentem surculum, 
£t pertinaci morsu transversum tenens» 
Avidum sollerti rictum frenavit mora. '^ 

Praedam dimisit ore serpens \tT\\»Hi, 



62 PHAEDEI FABVLARVM 

FABVLA XXrV. 
COBNIX BT OVIS. 

MultoB lacessere debiles et cedere fortibus. 

Odiosa cornix super ovem coDsederat; 
Quam dorso cum tulisset invita et diu: 
Hoc, inquit, si dentato fecisses cani, 
Poenas dedisses. Illa contra pessima: 
Despicio inermes, eadem cedo fortibus; 5 

Scio quem lacessam, cui doiosa blandiar; 
Ideo senectam mille in annos prorogo. 

FABVLA XXV.. 
SEBWS ET DOMINVS. 

Nullum maledictum esse gravius conscientia. 

Cum servus nequam Socrati malediceret» 
Vxorem domini qui corrupisset sui, 
Idque ille sciret notum circumstantibus: 
Places tibi, inquit, quia cui non debes places; 
Sed non inpune, quia cui debes non places. 5 

FABVLA XXVI. 

IiBPVS ET BVBVIiCVS. 

Multos verbis blandos esse et pectore infideles. 

Cum venatorem celeripes fugeret lepus 
Et a bubulco visus veprem inreperet: 
Per superos oro perque spes omnes tuas, 
Ne me indices, bubulce; nihil umquam mali 
Huic agro feci. At rusticus: Ne timueris; 5 

Late securus. lamque venator sequens: 
Quaeso, bubulce, numquid huc venit lepus? 
Venit, scdabiit hac ad laevam; et dexteram 
Demonstrat nutu partem. Venator citus 
Non intellexit seque e conspectu abstulit. 10 

Tunc sic bubulcus: Ecquid est gratum tibi, 
Quod te celavi? Linguae prorsus non nego 
Habere atque agere maximas me gratias; 
Verum ocuUs ut priveris opto perfidis. 



APPENDIX. 63 

FABVLA XXVn. 
ICBBETBIX £T IWSNIS. 

Multa esse iucimda quae tamen sunt incommoda. 

Cum blandiretur iuveni meretrix perfida, 
Et ille laesus multis saepe iniuriis 
Tamen praeberet sese facilem mulieri» 
Sic insidiatrix: Omnes muneribus licet 
Contendant, ego te piurimi facio tamen. 5 

luvenis recordans quotiens deceptus foret: 
Lubenter» inquit, mea lux, hanc vocem audio, 
Non quod fidelis, sed quod iucunda est mihi. 

. FABVLA XXVUUL. 

FIBEIl. 

Canes effugere cum iam non possit fiber, 
(Graeci loquaces quem dixerunt castorem 
Et indiderunt bestiae nomen dei, 
Illi, qui iactant se verborum copia:) 
Abripere morsu fertur testiculos sibi, 5 

Quia propter illos sentiat sese peti. 
Divina quod ratione fieri non negem ; 
Venator namque simul invenit remedium, 
Omittit ipsum persequi et revocat canes. 

Hoc si praestare possent homines, ut suo 10 

Vellent carere, tuti posthac viverent; 
Haud quisquam insidias nudo faceret corpori. 

FABVLA XXIX. 

PAPILIO ET VESFA. 

Non praeteritam sed praesentem aspiciendam esse 

fortunam. 

Papilio vespam praetervolitans viderat. 
sortem iniquam! dum vivebant corpora, 
Quorum ex reliquiis animam nos accepimus, 
Ego eloquens in pace , fortls i^tq^Vyy^, 



64 PHAEDRI FABVLARVM APPENDIX. 

Arte omni princeps inter aequales fui. 5 

En cuncta! levitas putris et yolito cinis! 

Tu qui fuisti mulus clitellarius, 

Quemcumque visum est laedis infixo aculeo. 

At vespa dignam moribus vocem edidit : 

Non qui fuerimus, sed qui nunc simus, vide. 10 

FABVLA XXX. 
TERBANEOIiA £T VVIiPES. 

Pravis non esse fidem adhibendam. 

Avis, quam dicunt terraneolam rustici, 
In terra nidum quia conponit scilicet, 
Forte occucurrit inprobae vulpeculae ; 
Qua visa, pennis aitius se sustulit. 
Salve, inquit illa, cur me fugisti, obsecro? 5 

Quasi non abunde sit mihi in prato cibus, 
Griili, scarabaei, locustarum copia: 
Nihii est, quod metuas, ego te multum diligo 
Propter quietos mores et vitam probam. 
Respondit contra: Tu quidem bene praedicas; 10 

In campo non sum, sed sub dio, par tibi. 
Quin sequere ; tibi salutem committo meam. 

EFIIiOaVS. 

Hoc qualecuraque est Musa quod ludit mea, 
Nequitia pariter laudat et frugalitas, 
Sed haec simpliciter ; illa tacite irascitur. 



mDEX POEMATVM. 



Aesopus ad quendam de suc- 

cessu inproborum II, 3 
Aesopus et domina App. 15 
Aesopus et petulans III, 5 
Aesopus et rusticus III, 3 
Aesopus et scriptor App. 7 
Aesopus et servus profugus 

App. 18 
Aesopus et yictor gymnicus 

App. 11 
Aesopus respondet garrulo 

III, 19 
Anus ad amphoram III, 1 
Anus diligens iuvenem, item 

puella II, 2 
Apes et fuci vespa iudice III, 

13 
Aquila et cornix II, 6 
Aquila feles et aper II, 4 
Arbores in deorum tutel^ III, 

17 
Asinus ad lyram App. 12 
Asinus ad senem pastorem I, 

15 
Asinus et Galli IV, 1 
Asinus et leo venantes I, 11 
Asinus et porcellus V, 4 
Asinus inridens aprum I, 29 
Auctor II init. ib. fin. App. 2. 

5.6 

Caesar ad atriensem II, 5 
Calvus et musca V, 3 
Calvus et quidam aeque pilis 

defectus V, 6 
Canes et corcodili I, 25 
Canea famelici I, 20 
Canis ad agnum III, 15 
Canis et sus et venator V, 10 

PHAEDBU8, 



Canis et thesaurus et vultu- 

rius 1, 27 
Canis fidelis I, 23 
Canis parturiens I, 19 
Canis per fluvium carnem fe- 

rens I, 4 
Canum legati ad lovem IV, 18 
de Capris barbatis IV, 16 
Cervus ad boves II, 8 
Cervus ad fontem I, 12 
Cicada et noctua III, 16 
Cornix et ovis App. 24 

Demetrius rez et Menander 

poeta V, 1 
Duo iuvenes sponsi, dives et 

pauper App. 14 

Epilogus App. fin. 

Equus et aper IV, 4 

Equus quadrigalis in pistri- 

num venumdatus App. 19 
Eunuchus ad inprobumIII,ll 

Fiber App. 28 
Formica et musca IV, .24 
de Fortunis hominum IV, 17 
Fur et lucerna IV, 11 

Oallus lectica a felibus ve- 

ctus App. 16 
Graculus superbus et pavo 1, 3 

luno, Venus et gallina App. 9 
luvencus, leo et praedatorll, 1 

Lanius et simiu^ Hl., ^